مقدمه
امروزه عملکرد آتش‌نشانان در اطفای حریق شهری، به‌عنوان یکی از مسائل مهم در سازمان آتش‌نشانی است. بهبود و ارتقای عملکرد آتش نشانان به‌عنوان یکی از نیازهای مهم جوامع شهری سبب شده است تلاش‌های گسترده‌ای در این خصوص ایجاد گردد. این مسئله سبب شده است قابلیت اطمینان در عملیات به‌عنوان یکی از اهداف مهم و کلیدی سازمان‌ آتش‌نشانی مشخص گردد. در جهت بهبود عملکرد آتش‌نشان باتوجه‌به کمبود فضای عملیاتی در برخی از نواحی منطقه 19 نیاز است جنبه‌های تأثیرگذار بر عملکرد مورد بررسی و کنکاش قرار گیرد. 
یکی از مشاغل مهم و کلیدی در جوامع امروزی، آتش‌نشانی است که عملکرد مناسب و بهینه‌ آنان، ارتباط نزدیکی با حفظ جان و مال مردم دارد. امروزه اهمیت فعالیت‌های آتش‌نشانی باعث ارتقای عملکرد آنان شده است. از طرفی ایجاد بستر مناسب جهت بهبود عملکرد ابزار و تجهیزات آتش‌نشانان نیز یکی از شاخص‌های مهم در جهت ارتقای عملکرد آتش‌نشانان شده است. عدم همراهی امکانات و تجهیزات آتش‌نشانان در زمان بروز حوادث می‌تواند ضربات جبران‌ناپذیری بر عملکردشان وارد کند. این مسئله سبب شده است ایجاد بستری مناسب جهت فعالیت در زمان بروز حوادث برای آتش‌نشانان و امکانات و تجهیزات آنان، به‌عنوان یکی از دغدغه‌های مدیران باشد.
 یکی از محدودیت‌های فعلی در جهت ارتقای عملکرد آتش‌نشانان، محدودیت‌های فضای شهری است. چیدمان نامناسب فضای شهری در برخی محیط‌ها سبب شده است در زمان بروز حوداث، مشکلات و محدودیت‌های بسیاری جهت عملکرد آنان ایجاد کند. ازطرفی به‌علت اینکه حوداث رخ‌داده‌شده عینی و به یک‌باره است، این محدودیت‌ها به‌عنوان مشکلات مهم و تأثیرگذار به‌صورت کلی روند فعالیت آتش‌نشانان را تحت شعاع قرار داده است. بلایای طبیعی جزء جدانشده‌ زندگی بشر است و در طول تاریخ تلاش‌های فراوانی برای مقابله با این حوادث به عمل آمده است. 
عدم به‌کارگیری مقررات ایمنی در طراحی شهری با در نظر گرفتن مانور خودروهای ویژوه‌ آتش‌نشانی مانند نردبان، بالابر و جرثقیل ضرورت بررسی محدودیت‌های فضای شهری را دوچندان می‌کند. در جهت فعالیت ارکان‌های مختلف مدیریت بحران، به وجود زیرساخت‌های فضایی در منطقه نیاز است. این مسئله سبب شده عملکرد برخی گروه‌ها ازجمله نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی بهبود یابد. به‌عبارتی، نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی جهت ارتقای عملکرد خود نیازمند برخورداری از برخی شرایط در فضای شهری هستند. باتوجه‌به ویژگی‌های منطقه 19 و وجود پتانسیل‌های بحران در این منطقه، تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر محدودیت‌های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران، سعی در پاسخ به این سؤال دارد که «آیا محدودیت‎های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در منطقه‌ مورد مطالعه تأثیر دارد؟»

مبانی نظری و پیشینه پژوهش
در بحث مدیریت بحران، فضای شهری نقش مهم و اساسی دارند. معماران و طراحان شهری با رویکردهای ویژه‌ا‌ی در مدیریت بحران و در بحث فضاهای باز و بسته تمهیدات خاصی را اندیشیده‌اند. سیاست‌ها و اصول شهرسازی حاکم بر فضاهای شهری یکی از مسائل مهم در جهت بهبود مدیریت بحران است. به‌عبارتی، استفاده از ابزارهای خاص جهت طراحی فضای شهری به‌عنوان یکی از مسائل مهم در جهت بهبود مدیریت بحران است. ازطرفی فقدان بررسی‌های علمی درخصوص تأثیر برخی محدودیت‌های ایجادشده‌ فضای شهری بر عملکرد آتش‌نشانی در شرایط بحران سبب گردیده است تا شواهد علمی کافی از تأثیرات واقعی محدودیت‌های فضای شهری در این حوزه در دسترس نباشد. آنچه موجودیت منطقه موردمطالعه را تهدید می‌کند، شامل بحران‌های طبیعی و انسان‌‌ساخت است، به‌طوری‌که تناسب لازم میان سطح فضای ساخته‌شده، تراکم ساختمانی و فضای باز قابل‌استفاده در مواقع بحران وجود ندارد.
مدیریت فضاهای شهری و چیدمان مناسب این فضاها سبب خواهد شد بحران‌های طبیعی و غیرطبیعی به‌صورت مناسب‌تری مدیریت گردد (کالوت و مارس، 2019). دسترسی آتش‌نشانان به محیط حادثه یکی از مسائل مهم در مدیریت بحران‌ها در فضاهای شهری است (استلف و همکاران، 2019). وجود بحران‌های طبیعی باعث سازگاری فضاهای شهری با شرایط موجود شده است. ازاین‌رو فضاهای شهری مطابق با وضعیت بحران می‌بایستی سازگار گردد (شاتکین، 2019). 
آموزش، عملکرد مردم را در برابر بحران بهبود می‌بخشد. ایجاد تغییر عکس‌العمل انسان در برابر زلزله با گذشت زمان، تأییدی بر لزوم آمادگی هر شهروند در برابر زلزله بوده و مشخص می‌سازد برنامه‌ریزی منطقی، پیشگیری و آموزش می‌تواند از پشیمانی‌های بعدی جلوگیری نماید (آجورلو و همکاران، 1402). ایستگاه‌های آتش‌نشانی باتوجه‌به اهمیت روزافزون به ارائه خدمات ایمنی و تمهیدات پیشگیری و مقابله با حوادث آتش‌سوزی و مدیریت بحران در شهرها از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. بدون شک خدمات‌رسانی به‌موقع ایستگاه‌های آتش‌نشانی بیش از هر چیز ضمن لزوم استقرار آن‌ها در مکان‌های مناسب محیط‌های شهری، نیازمند داشتن توانمندی‌ها و تجهیزات لازم برای پاسخ‌گویی به نیازمندی شهروندان می‌باشد (پاداش و خیردست، 1402). برای رسیدگی به فواصل ناکافی جداسازی آتش در ساختمان‌های تاریخی و فرسوده که به گسترش آتش منجر می‌شود، تحقیقات عملی با استفاده از شبیه ساز دینامیک آتش (FDS) انجام شده است (ژانگ و همکاران، 2024).
 بین سال‌های 2016 تا 2022، در یکی از کشورهای اروپایی حدوداً 896 بار با سامانه الکترونیکی آتش‌نشانی تماس حاصل شد. کمترین میانگین زمان مداخله 47± 37 دقیقه بود و در سال 2021 ثبت شد. در تجزیه‌وتحلیل مقایسه‌ای زمان مداخله و عوامل شرطی‌کننده استفاده از سیستم تماس اضطراری (eCall)، نشان داده شد این زمان به‌طور معنی‌داری ازنظر آماری به تعداد خودروهای درگیر در آن وابسته است (کوبیاک و همکاران، 2024). هشدار زودهنگام آتش‌سوزی برای جلوگیری از خسارات اقتصادی قابل‌توجه و آسیب‌های زیست‌محیطی بسیار مهم است. بااین‌حال، بهبود عملکرد تعمیم مدل آتش هنوز به‌دلیل محدودیت‌های موجود در مجموعه داده‌های آتش‌سوزی، مانند کمیت تصویر و ناهمگونی، با چالش‌هایی مواجه است (وانگ و همکاران، 2024).
 آتش‌سوزی‌ها می‌توانند به خسارات جانی و مالی قابل‌توجهی در فضاهای شهری منجر شوند که اساس افزایش میزان حجم آتش باتوجه‌به میزان وزش باد در شهر می‌تواند تأثیرگذار باشد (استریدوم و اسویج، 2024). جهت رسیدن به محل حریق یا حادثه باتوجه‌به فضای شهری می‌توان از الگوریتم فراابتکاری (PSO) و الگوریتم ژنتیک (GA) و برای محاسبه مدت زمان پاسخ به حادثه با کمترین زمان ممکن، برمبنای استاندارد انجمن ملی حفاظت از آتش  (NFPA1720)عمل نمود (خیردست و همکاران، 2024). دررابطه‌با فرآیند مدیریت اضطراری باتوجه‌به محدودیت‌های فضای شهری، تخمین زمان پاسخگویی نقش بسیار مهمی دارد. زمان پاسخگویی، زمان موردنیاز اضطراری به‌ویژه برای آتش‌نشانی جهت رسیدن به نقطه حادثه‌خیز پس از دریافت اطلاعات حادثه است. استفاده از پارامترهای مناسب شهری نقش مهمی در اجرای موفقیت‌آمیز واکنش اضطراری دارد (بوجانگ و همکاران، 2023). ارزیابی مدیریت خطر آتش‌سوزی باتوجه‌به محدودیت‌های فضای شهری از دیدگاه‌های اجتماعی-اقتصادی، برنامه‌ریزی چشم‌انداز و مدیریت ریسک در هر کشوری قابل‌اجرا است (گلتکین و همکاران، 2024).
 در سال‌های اخیر، رویکرد سنتی مدیریت مخاطرات در فضای شهری از تمرکز صرف بر کاهش آسیب‌پذیری و کاهش ریسک، به افزایش تاب‌آوری تغییر یافته است. این رویکرد جدید ظرفیت بهتری را برای مواجهه با مخاطرات در فضاهای شهری ایجاد کرده است (مؤدّب و امینی حسینی، 1402). مدیریت و برنامه‌ریزی شهری ابزار مناسبی جهت پاسخگویی به چالش‌های جامعه‌ شهری به‌خصوص پیشگیری از وقوع بحران به حساب می‌آید (حاجی بابایی و همکاران، 1393). با گذر زمان در جوامع کنونی، بر سرعت تغییرات افزوده می‌گردد و محدودیت فضای شهری، در نزاع مابین تجدد و سنت، تغییر یافته است (عاشوری چهارده و عزیزی، 1402). 
فزایش وسعت، جمعیت و عناصر فضایی و ساختار شهرها باعث پیچیدگی‌های کالبدی–فضایی در شهرها شده است، به‌طوری‌که درک روابط شهری و شناخت ساختار و استخوان‌بندی اصلی شهرها و ریخت‌شناسی آن‌ها براساس تحلیل تمام اجزای شهر به‌سختی امکان‌پذیر است. تحلیل ساختار فضایی شهرها به روش‌هایی نیاز دارد که بتواند به این پیچیدگی‌ها پاسخ دهد (راهب و فرهادیان، 1402). باتوجه‌به رشد روزافزون شهرها، افزایش جمعیت و متراکم شدن بافت شهری، لازم است کاربری‌های شهری اضطراری ازقبیل آتش‌نشانی به‌طور بهینه تعیین موقعیت شوند تا به‌خوبی و به‌سرعت بتوانند پاسخگوی تقاضاها باشند. این مسئله ازآن‌جهت حائز اهمیت است که این تسهیلات برای خدمات‌رسانی امدادی ایجاد می‌شوند، پس باید به‌خوبی بتوانند تمام ناحیه تقاضا را پوشش دهند (طهماسبی و همکاران، 1399).
 در دنیای امروز، بحران مکان به مفهوم بحران اجتماعی از فضا و زمان، از بزرگ‌ترین مشکلات شهرسازی دنیا است (نونژاد و همکاران، 1399). حوادث و سوانح طبیعی و غیرطبیعی روی‌داده در سالیان اخیر بیانگر این موضوع است که سازمان‌ها به‌صورت فزاینده‌ای آسیب‌پذیر شده‌اند و ریسک‌های ناشی از حریق و حوادث نیز افزایش یافته‌اند. نگاه مدیریت شهری درسوانح طبیعی و غیرطبیعی، رویکردکاهش مخاطرات و آسیب‌پذیری بوده است (خدابنده‌لو و همکاران، 1403). درحال‌حاضر تقریباً هر شهر دارای تعداد زیادی خیابان تجاری است که به‌دلیل عرض کم و فضای محدود در خیابان‌ها می‌توانند دره‌های خیابانی را تشکیل دهند. هنگامی که آتش‌سوزی در یک طرف ساختمان رخ می‌دهد، ممکن است بر ساختمان‌های طرف دیگر خیابان تأثیر بگذارد (دونگ و همکاران، 2024). 
فضاهای محدود و باریک، درحالی‌که تحرک و زندگی روزمره ساکنان شهری و روستایی را تسهیل می‌کند، نگرانی‌های ایمنی آتش‌سوزی را نیز به همراه دارد. پدیده‌های فاجعه‌بار احتراق در چنین فضاهایی می‌تواند به تلفات جانی و خسارات مالی قابل‌توجهی منجر شود (وانگ‌ژه و همکاران، 2024). آتش‌سوزی در فضاهای محدود، مشکلات کوچکی مانند اطفای سخت، سرعت سوختن بالا، مدت‌زمان طولانی، عدم دسترسی مناسب به کانون حریق دارد (ژو و همکاران، 2024). فضاهای محدود به‌دلیل عدم دسترسی مناسب به حریق، ترافیک، ازدحام جمعیت، تهویه ضعیف و وجود گازهای سمی بالقوه خطرات قابل‌توجهی را برای آتش نشانا به همراه دارد (آکانو و همکاران، 2024).

معرفی منطقه‌ موردمطالعه
منطقه‌ 19 در منتهی‌الیه جنوبی شهر تهران و در موقعیت جغرافیایی °6280/35 شمالی و °3627/51 جنوبی واقع شده است و در مجاورت مناطق 16، 17، 18 و 20 است. این منطقه‌ با وسعتی برابر ۹۲ کیلومتر مربع، دارای ۵ ناحیه است؛ سه ناحیه (1، 2 و 3) در حوزه‌ بافت شهری است و در شمال بزرگراه آزادگان قرار دارند. نواحی ۴ و ۵ خارج از محدوده‌ قانونی شهر تهران قرار دارند و جزء حریم منطقه 19به حساب می‌آیند. ناحیه ۴ دارای ۱۳ روستا و ناحیه ۵ نیز دارای ۱۳ روستا است. تصویر شماره 1 موقعیت و محدوده‌ منطقه‌ 19 را نشان می‌دهد (خیردست و همکاران، 1402).



در منطقه‌ 19 تهران 8 ایستگاه آتش‌نشانی اعم از حریق، نجات و پشتیبانی وجود دارد که 3 ایستگاه خارج از محدوده می‌باشند (تصویر شماره 2). تعداد نیروها و خودروهای عملیاتی طبق جدول شماره 1 در منطقه مشخص شده است. باتوجه‌به وسعت و جمعیت منطقه، ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود در منطقه 19 یا نیروهای آتش‌نشان مستقر در ایستگاه‌های منطقه، در هنگام بحران نمی‌توانند عملکرد بهینه داشته باشند (خیردست و همکاران، 1403).





تراکم جمعیتی در واحد سطح است که با تعداد نفر در هر کیلومترمربع بیان می‌گردد. هرچه تراکم جمعیت در نواحی کمتر باشد، تراکم متعادل‌تر خواهد بود. تراکم‌های جمعیتی زیاد در منطقه باعث ایجاد اختلال در عملکرد نیروهای آتش نشانی خواهد شد. باتوجه‌به فرهنگ منطقه و تجارب به‌دست‌آمده در این زمینه در هنگام آتش‌سوزی و بروز حادثه مردم به‌جای خلوت نمودن محدوده عملیاتی، با ازدحام و شلوغی خود باعث اخلال عملکردی نیروهای اعزامی می‌شوند. 
منطقه ۱۹ دارای ۵ ناحیه و ۱۳ محله است و مجموعاً وسعتی بالغ بر ۹۲ کیلومتر مربع دارد. نواحی ۱ تا ۳ منطقه در داخل محدوده شهر تهران بوده و ۲۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. این محدوده ۲۹۵ هزار نفر سکنه دارد که طبق آخرین آمارها در ۶۴ هزار خانوار زندگی می‌کنند. نواحی ۴ و ۵ محدوده دارای ۱۳ روستا و وسعتی قریب ۷۲ کیلومتر مربع دارد. روستاهای این نواحی از لحاظ تقسیمات وزارت کشور در بخش آفتاب قرار دارند. مساحت کل منطقه: 214/9 هکتار است که از این میزان 032/2 هکتار دربرگیرنده مساحت داخلی منطقه است. باتوجه‌به مساحت کل منطقه که بالغ بر 92140000 متر مربع و تعداد 5 ناحیه و 13 محله، جمعیت کل منطقه: 295627 نفر، تعداد خانوار:77764 خانوار است که نشان از رشد جمعیت در سالیان اخیر را داشته است؛ لذا شاخص رشد جمعیت از منظر عملکرد نیروهای آتش‌نشانی مد نظر قرار داده شده است. بیشترین تراکم ساختمانی و جمعیتی در ناحیه 1 منطقه 19 قرر دارد که در پژوهش حاضر به‌عنوان یکی از زیرمعیارها جهت بررسی عملکرد آتش‌نشانان عنوان شده است. تصویر شماره 3 تراکم جمعیتی منطقه را جهت بررسی شاخص رشد جمعیت نشان می‌دهد.



دسترسی منطقه 19 به ناوگان حمل‌ونقل عمومی و جاده‌ای نسبتاً خوب است. از این منطقه دو خط مترو با قریب 10 ایستگاه می‌گذرد. همچنین دارای ۱۵۱ ایستگاه اتوبوس است. همچنین شاه‌راه‌های بزرگراهی از مله بزرگراه آزادگان، بزرگراه آیت‌الله سعیدی، بزرگراه تندگویان و بزرگراه کاظمی، منطقه را از لحاظ عبورومرور در موقعیتی پراهمیتی قرار داده ‌است (پورتال شهرداری منطقه 19 شهر تهران، 1403). تصویر شماره 4 موقعیت بزرگراه‌ها و خطوط مترو در منطقه 19 تهران را نشان می‌دهد. 



روش
هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین رابطه‌ محدودیت‌های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در منطقه 19 شهر تهران است که به روش توصیفی از نوع همبستگی در منطقه‌ 19 شهر تهران انجام شده است. ضمن توصیف خصوصیات آزمودنی‌ها، همبستگی و روابط بین متغیرهای مورداستفاده در پژوهش نیز ارزیابی شده است. همچنین پژوهش پیش‌رو ازلحاظ هدف، کاربردی است که جهت برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران می‌تواند در سازمان‌ها و بخش‌های مربوطه در شهر تهران و یا سایر شهرها مورد استفاده قرار گیرد. گردآوری اطلاعات در تحقیق حاضر به‌صورت میدانی بوده که در آن محقق با حضور در ایستگاه‌های آتش‌نشانی تحت پوشش منطقه 19 شهر تهران اقدام به جمع‌آوری اطلاعات و پخش پرسش‌نامه نموده است.
 جامعه‌ آماری شامل تمامی کارکنان عملیاتی ایستگاه‌های آتش‌نشانی تحت پوشش منطقه‌ 19 شهر تهران به تعداد 210 نفر بودند. جهت تعیین حجم نمونه از جدول مورگان استفاده شد که تعداد نمونه آماری 132 نفر مشخص گردید. 
روش نمونه‌گیری در تحقیق حاضر به‌صورت تصادفی بوده است. بدین صورت که تمامی کارکنان از یک شانس یکسان جهت حضور در میان نمونه‌های تحقیق برخوردار بودند. درنهایت پس از پخش و جمع‌آوری پرسش‌نامه‌های تحقیق، تعداد 125 پرسش‌نامه صحیح و کامل مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. توصیف‌های آماری و رسم نمودارها به‌وسیله نرم‌افزارهای SPSS  نسخه 24 و اکسل نسخه 2013 انجام شده است. باتوجه‌به اینکه در منطقه‌ موردمطالعه به بررسی محدودیت‌ها و مشکلات فضای شهری جهت اعزام نیروهای آتش‌نشانی پرداخته نشده است، لذا این پژوهش از این منظر دارای نوآوری است و برای اولین بار در منطقه 19 تهران بررسی می‌شود. 
فرض پژوهش بر این است که محدودیت‌های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران تأثیر معناداری دارد. لذا با در نظر گرفتن فرضیه مسئله هدف فرعی تحقیق به شرح ذیل در نظر گرفته شد: بافت‌های فرسوده، محدودیت‌های زیرساخت شهری، افزایش رشد جمعیت و افزایش محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی تأثیر دارد. ازطرفی فقدان بررسی‌های علمی و خلای تحقیقاتی درخصوص تأثیر برخی محدودیت‌های ایجادشده‌ فضای شهری بر عملکرد آتش‌نشانی در شرایط بحران اهمیت پژوهش را دوچندان کرده است تا شواهد علمی کافی از تأثیرات واقعی محدودیت‌های فضای شهری در این حوزه در دسترس نباشد.
 اهمیت و ضرورت دیگری که پژوهش حاضر دارد این است که سبب می‌گردد مدیران منطقه تحت پوشش، به‌صورت شفاف از خطرات احتمالی برخی محدودیت‌های فضای شهری باخبر شوند و همچنین دغدغه‌ای جهت مدیریت این محدودیت‌ها ایجاد گردد. باتوجه‌به ویژگی‌های منطقه 19 شهر تهران و وجود پتانسیل‌های بحران در این منطقه، این سؤال مطرح است که «آیا محدودیت‌های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در منطقه‌ 19 شهر تهران تأثیر دارد؟»
باتوجه‌به وقوع بحران‌های اخیر در شهر تهران و اهمیت مسئله بحران و آمار بالای فرسودگی در بناهای منطقه 19، شاخص بافت فرسوده مورد مطالعه قرار گرفت. مساحت بافت فرسوده در منطقه 19: 160000 متر مربع، درصد بافت فرسوده: 8/0 درصد، بافت ناپایدار: 7/10 درصد (تصویر شماره 5) و تراکم جمعیتی: 126 نفر در هر 10000 متر مربع (تصویر شماره 3) از شاخص‌های مهم پژوهش است که مورد بررسی قرار گرفته است. (پورتال شهرداری منطقه 19 شهر تهران، 1403). در منطقه 19 شهر تهران، معضل بافت‌های فرسوده به امری جدی و غیرقابل‌انکار تبدیل شده است. وقوع بیش از هزاران نوع آتش‌سوزی (کوچک و بزرگ) از بین 8 ایستگاه منطقه موردمطالعه در طول سال، بیانگر این موضوع است که منطقه 19 در عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی در محدوده‌ ایستگاه‌های تحت پوشش خود باید مناسب باشد (تصویر شماره 2). 



وجود بافت‌های فرسوده، افزایش رشد جمعیت، زیرساخت‌های شهری (پمپ‌های بنزین و گاز، تأسیسات شهری) اثرات منفی در عملکرد نیروهای آتش‌نشانی منطقه دارد، اما حمل‌ونقل عمومی جهت تسهیل در انتقال افراد در بحران می‌تواند نقطه‌ مثبتی در عملکرد نیروها باشد. هر چقدر تعداد معابر و عرض آن‌ها بیشتر باشد، عملکرد نیروهای آتش‌نشانی در اعزام به حریق و حوادث بهتر خواهد بود. لذا در پژوهش حاضر باتوجه‌به اهمیت این موضوع نقشه معابر و سایر شاخص‌ها تولید و مورد بررسی قرار گرفت. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته‌ای حاوی اطلاعات لازم برای پاسخگویی به سؤالات تحقیق تدوین و در بین جامعه‌ آماری پخش شد. پرسش‌نامه پژوهش در دو بخش تنظیم شد که بخش اول شامل اطلاعات عمومی مربوط به پاسخ‌دهندگان است و بخش دوم مشتمل بر 30 گویه بود که متغیرهای تحقیق را مورد سنجش قرار داد (جدول شماره 2).






بررسی روایی و پایایی ابزار پژوهش
برای انداز‌ه‌گیری روایی محتوا، از نظر اساتید و متخصصان آتش‌نشانی و شهرداری منطقه و همچنین اساتید دانشگاه و خبرگان استفاده شد. درنتیجه اشکالات ساختاری آن شناسایی و اصلاحات لازم جهت برآورده ساختن روایی ظاهری صورت پذیرفت. پایایی پرسش‌نامه با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 40 و روش آلفای کرونباخ محاسبه شده است (فرمول شماره 1). جدول شماره 3 پایایی پرسش‌نامه را به تفکیک متغیرها و گویه‌ها نشان می‌دهد.


 
 که در این فرمول:
 j= تعداد زیر مجموعه سؤال‌های پرسش‌نامه یا آزمون
S2j= واریانس زیرآزمون j ام
S2=واریانس کل آزمون



باتوجه‌به مقدار آلفای کرونباخ مربوط به هر متغیر و مقدار آلفای کلی که بیشتر از 7/0 درصد می‌باشد، تمامی متغیرها به‌طور مجزا و در مجموع از پایایی مناسب برخوردار شدند. پژوهش حاضر شامل 1 متغیر مستقل و یک متغیر وابسته است که محدودیت‌های فضای شهری شامل زیرساخت‌های شهری، بافت فرسوده، رشد جمعیت و حمل‌ونقل عمومی به‌عنوان متغیرهای مستقل و عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی نیز به‌عنوان متغیر وابسته تعیین شده است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌های تحقیق حاضر از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. در قسمت آمار توصیفی از میانگین و انحراف‌معیار استفاده گردید. همچنین در قسمت آمار استبناطی نیز از آزمون‌های کلوموگروف اسمیرنوف جهت تعیین نرمال بودن داده‌ها و جهت تعیین رابطه میان متغیرهای از آزمون رگرسیون استفاده گردید. پس از استفاده از تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و خروجی اطلاعات نرم‌افزاری و دیدگاه کلی به موضوع، مدل مفهومی پژوهش طراحی شد. مدل مفهومی پژوهش حاکی از آن است که معیارهای متغیر محدودیت‌های فضایی در شهر بر عملکرد نیروهای آتش‌نشانی و مسیر حرکت خودروها تأثیر مستقیم دارد (تصویر شماره 7). 

یافته‌ها
توصیف ویژگی‌های جمعیت‌شناختی
برای نیل به اهداف پژوهش در مطالعه‌ حاضر به بررسی آماری داده‌های به‌دست‌آمده پرداخته شده است. نخست توصیفی از ویژگی‌های جمعیت‌شناختی شرکت‌کنندگان در پژوهش آورده شده، سپس به بررسی آماری داده‌ها برای پاسخ به فرضیات این پژوهش پرداخته شده است. در جدول شماره 4 و تصاویر شماره 8 و 9 توزیع فراوانی سن و تحصیلات افراد شرکت‌کننده در تحقیق را نشان می‌دهد که حاکی از آن است که افراد پاسخ‌گو از میانگین سنی و تحصیلات قابل‌قبولی برخوردار هستند. 







توزیع درصد فراوانی سابقه خدمت افراد شرکت‌کننده در تحقیق
نتایج جدول شماره 5 نشان می‌دهد 6/9 درصد از افراد شرکت‌کننده در تحقیق زیر 5 سال، 2/55 درصد بین 6 تا 10 سال، 20 درصد بین 11 تا 15 سال، 8 درصد بین 16 تا 20 سال و 4/6 درصد بالاتر از 20 سال سابقه کار داشتند (تصویر شماره 10).






آمار توصیفی
باتوجه‌به موضوع پژوهش هرکدام از شاخص‌های با تعداد گویه‌های مشخص طبق جدول شماره 6 با تعیین میانگین و انحراف‌معیار مشخص شدند.


 
آزمون طبیعی بودن توزیع داده‌ها
برای بررسی طبیعی بودن توزیع داده‌ها از آزمون کلوموگروف اسمیرنوف استفاده شد که نتایج آن در جدول شماره 7 ارائه شده است. یافته‌ها حاکی از طبیعی بودن توزیع داده‌ها دارد. 



براساس یافته‌ها و نتایج آزمون، وقتی توزیع داده‌ها نرمال است که مقدار یا سطح معناداری بیشتر از عدد بحرانی در سطح 05/0 باشد (05/0≤P). باتوجه‌به نتایج جدول شماره 8 و سطوح معنی‌داری به‌دست‌آمده در متغیرها که بیشتر از 5/0 است، باید از آزمون‌های پارامتریک استفاده کرد. 



فرضیه اول
 بافت‌های فرسوده بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودردوهای آتش‌نشانی تأثیر دارد.
نتایج جدول شماره 9 نشان می‌دهد (01/0≥P ، 325/94=F) است.



یافته‌های حاصل از پژوهش طبق جداول شماره 10 و 11 حاکی از آن است که ضریب همبستگی بافت‌های فرسوده منطقه‌ 19و عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی 512/0- یعنی در جهت عکس است، یعنی افزایش در یک عامل باعث کاهش در عامل دیگر می‌شود و ضریب تعیین، یعنی درصدی از واریانس متغیر ملاک که توسط متغیرهای پیش‌بین تبیین می‌گردد در این رابطه برابر با 262/0 درصد است.





بنابراین، متغیر بافت‌های فرسوده، 2/26 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی می‌کند. همچنین معادله رگرسیون با 325/94=F و سطح معنی‌داری 001/0 که از 05/0 کوچک‌تر است، معنادار می‌باشد (فرمول شماره 2): 
2. (بافت‌های فرسوده) 512/0+105/1=Y‘(عملکرد نیروهای اعزامی و خودردوهای آتش‌نشانی)

فرضیه دوم
محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری بر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی منطقه‌ 19 تأثیر دارد.
نتایج جدول شماره 12 نشان می‌دهد (01/0≥P ، 215/87=F) است.




طبق جداول شماره 13 و 14 حاصل یافته‌های تحقیق، ضریب همبستگی محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری منطقه‌ 19 و عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی 487/0- یعنی در جهت عکس است، یعنی افزایش در یک عامل باعث کاهش در عامل دیگر می‌شود و ضریب تعیین، یعنی درصدی از واریانس متغیر ملاک که توسط متغیرهای پیش‌بین تبیین می‌گردد در این رابطه برابر با 237/0 درصد شده است.






بنابراین متغیر محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری، 7/23 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی می‌کند. همچنین معادله رگرسیون با 215/87=F و سطح معنی‌داری 001/0 که از 05/0 کوچک‌تر است، معنادار می‌باشد (فرمول شماره 3): 
3. (محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری) 415/0+208/1=Y’ (عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی)

فرضیه سوم
 افزایش رشد جمعیت بر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی تأثیر دارد.
نتایج جدول  شماره 15 نشان می‌دهد (01/0≥P ، 254/75=F) می‌باشند.




همان‌طورکه در جدول شماره 16 و 17 ملاحظه می‌شود، ضریب همبستگی افزایش رشد جمعیت منطقه‌ 19و عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی 458/0-یعنی در جهت عکس می‌باشد، یعنی افزایش در یک عامل باعث کاهش در عامل دیگر می‌شود و ضریب تعیین، یعنی درصدی از واریانس متغیر ملاک که توسط متغیرهای پیش‌بین عنوان شده در این رابطه برابر با 209/0 درصد است.





بنابراین متغیر افزایش رشد جمعیت، 9/20 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی کرده است. همچنین معادله رگرسیون با 242/75=F و سطح معنی‌داری 001/0 که از 05/0 کوچک‌تر است، معنادار می‌باشد (فرمول شماره 4):
4. (افزایش رشد جمعیت) 642/0+412/1= Y’ (عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی)

فرضیه چهارم
افزایش محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی بر عملکرد نیروی نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی منطقه‌ 19 تأثیر دارد.
نتایج جدول شماره 18نشان می‌دهد (01/0≥P ، 145/41=F) می‌باشند.
همان‌طورکه در جدول شماره 19 ملاحظه می‌شود، ضریب همبستگی افزایش محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی منطقه‌ 19 و عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی 325/0- یعنی در جهت عکس است، یعنی افزایش در یک عامل باعث کاهش در عامل دیگر می‌شود و ضریب تعیین، یعنی درصدی از واریانس متغیر ملاک که توسط متغیرهای پیش‌بین تبیین می‌گردد در این رابطه برابر با 105/0 درصد می‌باشد. بنابراین متغیر افزایش محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی، 5/10 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی کرده است. همچنین معادله رگرسیون با 145/41=F و سطح معنی‌داری 001/0 که از 05/0 کوچک‌تر است، معنادار می‌باشد (فرمول شماره 5): 
5. (افزایش محدودیت‌های حملونقل عمومی) 308/0+012/1=Y’ (عملکرد نیروی نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی)

 بحث 
تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر محدودیت‌های فضای شهری بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران به‌صورت موردی در منطقه 19 شهر تهرام انجام شده است.  نتایج حاصل از تحقیق نشان داد متغیر بافت‌های فرسوده، 2/26 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی می‌کند. همچنین متغیر محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری، 7/23 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس به دست آورد. متغیر افزایش رشد جمعیت، 9/20 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس ارزیابی کرد. همچنین تحقیق نشان داد متغیر افزایش محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی، 5/10 درصد از متغیر عملکرد نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی را در جهت معکوس پیش‌بینی کرد. در بخش آمار توصیفی بیشترین گروه نمونه افرادی با میانگین سنی 4-31 سال و با مشارکت 2/47 درصد با مدرک تحصیلی کارشناسی با 6/41 درصد بوده است. بیشترین جامعه‌ آماری شرکت‌کننده دارای 6-10 سابقه با 2/55 درصد مشارکت بوده است. بیشترین میانگین و انحراف‌معیار گویه‌های حاصل از آماره توصیفی متغیرهای پژوهش مربوط به عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی در منطقه‌ موردمطالعه با 30/7±18/75 ارزیابی شده است. 
توزیع داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف انجام و همگی آن‌ها دارای توزیع نرمال و طبیعی شدند. تفسیر فرضیات پژوهش حاکی از آن است که تمامی آن‌ها سبب می‌گردد بستر لازم جهت بهبود عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران ایجاد نگردد و مشکلات اساسی درخصوص عملکرد این نیروها و خودروها شکل بگیرد. همچنین این مسئله سبب شده است محدودیت‌های فضای شهری، بافت‌های فرسوده، زیرساخت‌های شهری، افزایش رشد جمعیت و محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی، آزادی عمل و قدرت مانور نیروها و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در منطقه 19 شهر تهران کاهش یابد و باعث مختل شدن عملکرد نیروها و خودروها گردد. ازطرفی بافت‌های فرسوده به دسترسی ناقص خودروهای آتش‌نشانی منجر می‌گردد. بدین صورت که بافت‌های فرسوده به‌علت عدم تطابق با استانداردهای شهری و حمل‌ونقل سبب می‌گردد دسترسی کاملی ازسوی خودروهای آتش‌نشانی به مناطق هدف ایجاد نگردد. لذا بافت‌های فرسوده به‌علت وجود محدودیت‌های ایجادشده بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی تأثیر منفی دارند. 

نتیجه‌گیری
نتایج تحقیق حاضر نشان داد محدودیت‌های فضای شهری، بافت‌های فرسوده، محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری، افزایش رشد جمعیت و محدودیت‌های حمل‌ونقل عمومی بر عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران تأثیر معناداری دارد. بدین صورت که تمامی شاخص‌های نام برده‌شده سبب کاهش عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران می‌گردد. یکی از نکات مهم در زمان وقوع بحران، دسترسی کامل به مکان وقوع بحران می‌باشد. ازاین‌رو محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری سبب می‌گردد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی فعالیت‌ها و برنامه‌های مدنظر خود را نتوانند به‌صورت مناسبی اجرایی کنند. ازطرفی محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری سبب می‌گردد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی نتوانند از تمامی پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های خود استفاده نمایند. وجود جمعیت زیاد در زمان وقوع بحران و حادثه و تجمع این افراد سبب ایجاد مزاحمت‌هایی در روند عملیاتی آتش‌نشانی می‌گردد. رشد جمعیت و تراکم جمعیتی در برخی از نواحی منطقه 19 و نداشتن فرهنگ ایمنی مناسب در هنگام مشاهده خودروهای آتش‌نشانی اختلال بسیار زیادی در پیشرفت عملیات و زودتر رسیدن نیروها ایجاد کرده است. این تراکم بدون شک به بروز مزاحمت‌هایی برای نیروی اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی منجر می‌گردد. لذا رشد جمعیت به‌واسطه ایجاد محدودیت‌ها، مشکلات و مزاحمت‌ها سبب می‌گردد عملکرد نیروهای اعزامی و خودروهای آتش‌نشانی در شرایط بحران در شهر تهران به‌صورت معناداری کاهش یابد. ترافیک‌های موجود در برخی از نواحی منطقه 19 و افزایش حمل‌ونقل به ایجاد مزاحمت منجر شده و به‌عنوان موانعی در رسیدن نیروهای آتش‌نشانی به محل حادثه یا آتش‌سوزی تلقی می‌گردد.
بدون شک ایجاد ترافیک سبب می‌گردد دسترسی به مکان‌های بروز بحران ازسوی نیروها و خودروهای آتش‌نشانی به‌صورت مناسبی انجام نگردد. این مسئله ضمن تأثیرگذاری بر عملکرد عملکرد نیروی اعزامی خودروهای آتش‌نشانی سبب کاهش میزان عملکرد نیروی اعزامی خودروهای آتش‌نشانی می‌گردد. لذا وجود این نوع محدودیت‌ها و چالش‌ها برای نیروهای آتش‌نشانی در منطقه 19 جهت عملیات اطفای حریق باعث شد پژوهش حاضر با رویکردی نوآورانه جهت مرتفع کردن این محدودیت‌ها به روش علمی صورت پذیرد. 
نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش استاف و همکاران، 2019 مبنی بر دسترسی آتش‌نشانان به حادثه در بحران‌ها در یک راستا است. همچنین نتایج پژوهش شاتکین، 2019 درباره‌ سازگاری بحران‌های طبیعی فضای شهری با نتایج پژوهش حاضر در تضاد است، چراکه در منطقه‌ موردمطالعه فضاهای شهری منطقه در بحران‌های طبیعی عملکرد خوبی ندارد. باتوجه‌به پژوهش پاداش و خیردست در سال 1402، به جهت اهمیت عملکرد نیروهای آتش‌نشانی در رسیدن به محل حریق‌، همسو است. درنهایت نتایج پژوهش حاضر با نتایج پژوهش‌هایی که (بوژانگ و همکاران، 1402؛ مودب و همکاران (1402)، راهب و فرهادیان (1402)؛ طهماسبی و همکاران (1399) و لی و همکاران (2024) انجام داده‌اند، در یک راستا است. 

پیشنهادات
باتوجه‌به فرضیات مسئله و نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهادات زیر در راستای بهبود عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی در هنگام اعزام به حریق و حوادث در منطقه 19 شهر تهران ارائه می‌گردد:
-باتوجه‌به یافته‌های تحقیق مبنی بر نقش بافت‌های فرسوده بر عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی پیشنهاد می‌گردد با اعمال استانداردهای شهری در بافت‌های فرسوده و رفع نواقص موجود به استانداردسازی بافت‌های فرسوده و بهبود عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی اقدام نمود.
-با بررسی نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش مبنی بر نقش محدودیت‌های زیرساخت‌های شهری بر عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی پیشنهاد می‌گردد با ایجاد بانک‌های اطلاعاتی درخصوص مشکلات و محدودیت‌های زیرساخت شهری در منطقه 19 تهران، آگاهی لازم در خصوص مشکلات احتمالی و مقابله با آن در زمان بروز بحران را ایجاد نمود.
-با بررسی شاخص رشد جمعیت و تأثیر آن بر عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی پیشنهاد می‌گردد فرهنگ‌سازی در میان جامعه از طریق رسانه‌های جمعی جهت کاهش تجمع در زمان‌های بروز بحران، به مدیریت و کنترل جمعیت و همچنین بهبود عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی اقدام نمود.
-با بررسی نقش حمل‌ونقل عمومی بر عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی پیشنهاد می‌گردد با ایجاد سازوکارهای حمل‌ونقلی جهت مدیریت ترافیک در زمان‌های بروز بحران و استفاده از امکانات کنترلی در سطوح منطقه، سبب بهبود عملکرد نیروها و خودروهای آتش‌نشانی نمود.

ملاحظات اخلاقی

پیروی از اصول اخلاق پژوهش
در این مطالعه، تمام اصول اخلاق در پژوهش رعایت شد. ازآنجایی‌که هیچ آزمایشی بر روی نمونه‌های حیوانی یا انسانی انجام نشد، هیچ کد اخلاقی اخذ نشد.

حامی مالی
این پژوهش برگرفته از پایان‌نامه کارشناسی ارشد مهدی مهدوی است و هیچ‌گونه کمک مالی از سازمانی‌های دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی دریافت نکرده است.

مشارکت نویسندگان
متدولوژی: مهدی مهدوی و افراسیاب خیردست؛ تحلیل دلده‌ها: سعید آجرلو.

تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.

تشکر و قدردانی
از کلیه همکاران و اساتید محترم که گروه نویسندگان را در نگارش مقاله یاری کردند، تشکر و قدردانی می‌شود.




 

Ajorlou,S. , Padash,A. and Kheirdast,A. (2023). [The Effect of education on people's performance during the Tehran earthquake ‎crisis (before the crisis) (Persian)].‎ Journal of Urban Environmental Management, 1(4), 35-48. [DOI:10.48306/jumee.2024.432726.1029]

Akano, O. A., Hanson, E., Nwakile, C., & Esiri, A. E. (2024). Improving worker safety in confined space entry and hot work operations: Best practices for high-risk industries. Global Journal of Advanced Research and Reviews, 2(02), 031-039.  [DOI:10.58175/gjarr.2024.2.2.0056]

Ashori, M., & Azizi, M. M. (2023). [Evaluation of Urban Neighborhoods’ Public Space with Emphasis on the Concept of Time (Case Study: Gulsar and Saghrisazan Neighborhoods in Rasht City) (Persian)]. Danesh-e Shahr-Sazi (Urban Planning Knowledge), 7(4), 1-24. [DOI:10.22124/upk.2024.25325.1880]

Bujang, Z., Assim, M. I. S. A., Adam, N. M., Marzuki, O. F., & Kamarudin, S. (2023). Industrial Fire Brigade Emergency Response Time Parameters for Oil & Gas Facility. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 13(15), 134-152. [DOI:10.6007/IJARBSS/v13-i15/18798]

Calvet-Mir, L., & March, H. (2019). Crisis and post-crisis urban gardening initiatives from a Southern European perspective: The case of Barcelona. European Urban and Regional Studies, 26(1), 97-112. [DOI:10.1177/0969776417736098]

Dong, Q., Li, Y., Li, J., Xie, F., Xu, D., & Su, Z. (2024). The Influence of Confined Space Size on the Temperature Distribution Characteristics of Internal Window Plume from Well-Ventilated Compartment Fires. Fire, 7(5), 158. [DOI:10.3390/fire7050158]

Gültekin, Y. S., & Gültekin, P. (2024). Forest Fire Risk Management at the Country Scale: The Case of Turkey. In J. Rodrigo-Comino, L. Salvati, (Eds), Fire Hazards: Socio-economic and Regional Issues. Cham: Springer.  [DOI:10.1007/978-3-031-50446-4_4]

Hajibabaee, M., Amini Hosseini, K., & Ghayamghamian, M. R. (2013). A New Method for Assessing the Seismic Risk of Urban Fabrics in Iran. Journal of Seismology and Earthquake Engineering, 15(1), 47-68. [Link]

Kheirdast, A., Jozi, S.A., & Rezaian, S. (2024). Comparing the performance of genetic algorithm and particle swarm optimization algorithm in allocating and scheduling fire stations. International Journal of Environmental Science and Technology.  [DOI:10.1007/s13762-024-05839-7]

Kheirdast, A., Jozi, S. A., Rezaian, S., & Mirza Ebrahim Tehrani, M. (2024). [Prioritizing Criteria Affecting Fire Identification and Command of Operations Using MCDM and NFPA Standards (Persian)]. Emergency Management, 12(2), 83-101. [Link]

Khairdast, A. (2024). [Fire Management in Tehran Fire Department and Safety Services with a High-Reliability Approach (Case Study: Stations Under the Coverage of District 19 of Tehran Municipality)  (Persian)] [PhD dissertation]. Tehran: Islamic Azad University. 

Kheirdast, A., Jozi, S. A., Rezaean, S., & Tehrani, M. (2022). [Locating emergency shelter in District 19 of Tehran using multi-criteria decision-making method (Persian)]. Human & Environment, 22(1), 35-45. [Link]

Khodabandelo, E. A., Hamsi, A. H., Lahijanian, A., Hasani, A. H., & Mohamadi, A. (2024). [Identification and prioritization of factors affecting the resilience of tehran fire department (case study: Fire stations covered by district 20) (Persian)]. Environmental Science and Technology, 4(26), 1-18. [Link] 

Kubiak, T., Dudziński, Ł., Kasperczyk, R., & Czyżewski, Ł. (2024). Emergency services response to eCall System alerts: Observations from 2016-2022 in the National Fire and Rescue System. Traffic Injury Prevention, 25(6), 819-824. [DOI:10.1080/15389588.2024.2348041] [PMID]

Li, C., Bian, H., Ding, D., Huang, F., & Zhu, Z. (2024). Enhancing safety in small confined spaces with thermally triggered fire-extinguishing microcapsules from microfluidics. Composites Communications, 53, 102256. [DOI:10.1016/j.coco.2025.102256]

Modab, R., & Amin, K. (2023). [Developing a model for evaluating the performance of a system in the resilience of historical-commercial tissues (traditional bazaars) against earthquakes; case study: Historical Bazaar of Tabriz (Persian)]. Quarterly Journal of Seismology and Earthquake Engineering, 10(3), 85-104. [DOI:10.48303/bese.2022.548668.1061]

Nonejad, N., Nazemi, E., & Saberi, H. (2020). [Assessing and Measuring the Role of Virtual Space Usage on Components Affecting Urban Crisis Management Based on the Sense of Place (Case Study: Traditional and Modern Urban Space of Isfahan City) (Persian)]. Crisis Management, 9(1), 129-140. [Link]

Padash, A., & Kheirdast, A. (2023). Investigation of the Capacity of Fire Stations in 19 Area Tehran Municipality in Post-earthquake Fires. Journal of Urban Environmental Management, 1(3), 14-31. [DOI:10.48306/jumee.2023.416088.1019]

Raheb, Gh., & Farhadian, M. (2023). [Providing a method for investigating and analyzing the existing spatial structure of cities with an approach to improving the spatial organization of the city (case study: Bandar Abbas City) (Persian)]. Danesh-e Shahr-Sazi (Urban Planning Knowledge), 7(3), 21-40. [DOI:10.22124/upk.2023.24232.1855]

Stolf, P., Pierson, J. M., Sayah, A., Da Costa, G., & Renaud-Goud, P. (2019). e-Flooding: Crisis management through two temporal loops. In Proceedings of the 52nd Hawaii International Conference on System Sciences. [DOI:10.24251/HICSS.2019.362]

Shatkin, G. (2019). Futures of crisis, futures of urban political theory: Flooding in Asian coastal megacities. International Journal of Urban and Regional Research, 43(2), 207-226. [DOI:10.1111/1468-2427.12758]

Strydom, S., & Savage, M. J. (2024). Modification of the microclimate and fire danger by Berg winds in the midlands of KwaZulu-Natal. South African Geographical Journal, 1-18. [DOI:10.1080/03736245.2024.2398422]

Tahmasebi, A., Mir Akbari, H., Mahmod, S., & Nasrzade, H. (2020). [Optimizing the location of urban land uses with combined Delphi- BWM- PROMETHEE methods (Case Study: Fire stations in Ahvaz city) (Persian)]. Danesh-e Shahr-Sazi (Urban Planning Knowledge), 4(3), 89-110. [DOI:10.22124/upk.2020.16186.1438]

Wang, M., Yue, P., Jiang, L., Yu, D., Tuo, T., & Li, J. (2024). An open flame and smoke detection dataset for deep learning in remote sensing based fire detection. Geo-Spatial Information Science, 1-16. [DOI:10.1080/10095020.2024.2347922]

Zhe, W., Weiguang, A. N., Yanhua, T., & Jiankun, X. (2024). Experiment on fire spread and smoke characteristics in a narrow confined space. Experimental Technology & Management, 41(1), 143-149. [Link]

Zhang, Q., Li, S., & Liu, J. (2024). Impact of fine water mist curtains on fire safety in historic buildings: A case study of foshan historical and cultural district, Guangdong Province, China. Combustion Science and Technology, 1-17. [DOI:10.1080/00102202.2024.2401080]