آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
مقالات در حال انتشار
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
ویدا کامکار1 
، زهیر متکی1 ، فرشته اصلانی1
، زهیر متکی1 ، فرشته اصلانی1
1- گروه معماری منظر و بازسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده: (5 مشاهده)
زمینه و هدف: سیل سال ۱۳۹۸ آققلا یکی از گستردهترین مخاطرات طبیعی در استان گلستان بود که خسارات فراوانی برجای گذاشت. این پژوهش با هدف تحلیل یکپارچه و چندبُعدی آسیبپذیری شهری، با بهرهگیری از مدل تحلیل فشار و اثر (PAR)، هشت نظام شهری (حرکت و دسترسی، کاربری اراضی، فضاهای همگانی، فرم کالبدی، منظر شهری، نظام زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی-سیاسی) را مورد بررسی قرار داده است.
روش: نوآوری این مطالعه در اتخاذ یک رویکرد جامع و سیستمی در تلفیق همزمان نظامهای کالبدی و غیرکالبدی است تا با عبور از تحلیلهای تکبعدی، تصویری جامع از لایههای پنهان آسیبپذیری ارائه دهد. روش پژوهش بر پایه تحلیلهای توصیفی-تحلیلی، با استفاده از دادههای نقشههای شهری، تصاویر هوایی، گزارشهای رسمی و برداشتهای میدانی از طریق چکلیستهای ارزیابی در ۱۳ محله شهر آققلا استوار است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که آسیبپذیری شهر آققلا حاصل همافزایی عوامل کالبدی و مدیریتی است؛ بهطوری که ضعف در حکمرانی شهری و عدم انطباق فرم کالبدی با توپوگرافی منطقه، نقش محوری در تشدید بحران داشته است. تحلیل مدل مذکور مشخص کرد که ریشههای ساختاری (مانند سیاستهای توسعه متراکم) و فشارهای پویا (مانند تغییر کاربریهای غیرمجاز)، زمینهساز تبدیل خطر سیلاب به سانحه شدهاند. نتایج عینی پژوهش بر ضرورت گذار از رویکردهای مخاطرهمحور به چارچوبهای علّی تأکید دارد تا از طریق تفکیک آسیبپذیری زمینهای از مواجهه آنی، راهبردهای کاهش ریسک بهینهسازی شوند.
نتیجهگیری: در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که آسیبپذیری در برابر سیل در شهر آققلا یک ویژگی سیستمی است که از تعامل یکپارچه مخاطرات طبیعی، ساختارهای شهری و ظرفیتهای نهادی شکل میگیرد. این رویکرد یک مبنای نظری برای پژوهشهای دادهمحور فراهم میکند و امکان تحلیل عمیقتر وضعیت آسیبپذیری شهرهایی مانند آققلا را مهیا میسازد. در نهایت، به عنوان دستاورد اصلی این پژوهش، مجموعهای از راهبردهای عملیاتی برای بهبود تابآوری شهری و اصلاح ساختارهای مدیریتی در قالب یک مدل مفهومی پیشنهاد شده است.
روش: نوآوری این مطالعه در اتخاذ یک رویکرد جامع و سیستمی در تلفیق همزمان نظامهای کالبدی و غیرکالبدی است تا با عبور از تحلیلهای تکبعدی، تصویری جامع از لایههای پنهان آسیبپذیری ارائه دهد. روش پژوهش بر پایه تحلیلهای توصیفی-تحلیلی، با استفاده از دادههای نقشههای شهری، تصاویر هوایی، گزارشهای رسمی و برداشتهای میدانی از طریق چکلیستهای ارزیابی در ۱۳ محله شهر آققلا استوار است.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که آسیبپذیری شهر آققلا حاصل همافزایی عوامل کالبدی و مدیریتی است؛ بهطوری که ضعف در حکمرانی شهری و عدم انطباق فرم کالبدی با توپوگرافی منطقه، نقش محوری در تشدید بحران داشته است. تحلیل مدل مذکور مشخص کرد که ریشههای ساختاری (مانند سیاستهای توسعه متراکم) و فشارهای پویا (مانند تغییر کاربریهای غیرمجاز)، زمینهساز تبدیل خطر سیلاب به سانحه شدهاند. نتایج عینی پژوهش بر ضرورت گذار از رویکردهای مخاطرهمحور به چارچوبهای علّی تأکید دارد تا از طریق تفکیک آسیبپذیری زمینهای از مواجهه آنی، راهبردهای کاهش ریسک بهینهسازی شوند.
نتیجهگیری: در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که آسیبپذیری در برابر سیل در شهر آققلا یک ویژگی سیستمی است که از تعامل یکپارچه مخاطرات طبیعی، ساختارهای شهری و ظرفیتهای نهادی شکل میگیرد. این رویکرد یک مبنای نظری برای پژوهشهای دادهمحور فراهم میکند و امکان تحلیل عمیقتر وضعیت آسیبپذیری شهرهایی مانند آققلا را مهیا میسازد. در نهایت، به عنوان دستاورد اصلی این پژوهش، مجموعهای از راهبردهای عملیاتی برای بهبود تابآوری شهری و اصلاح ساختارهای مدیریتی در قالب یک مدل مفهومی پیشنهاد شده است.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
