آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 16، شماره 2 - ( تابستان 1405 )
جلد 16 شماره 2 صفحات 379-344 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saffari Darberazi A, Malekinejad P, Ahmadi Ghavamabad D. Designing a Structural Model of Factors Affecting the Establishment of Quality Management in Natural Disasters. Disaster Prev. Manag. Know. 2026; 16 (2) :344-379
URL: http://dpmk.ir/article-1-800-fa.html
URL: http://dpmk.ir/article-1-800-fa.html
صفاری دربرزی علی، مالکی نژاد پوریا، احمدی داوود. طراحی مدل ساختاری عوامل مؤثر بر استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. 1405; 16 (2) :344-379
1- گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران.
2- گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3- گروه مدیریت بازرگانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
2- گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3- گروه مدیریت بازرگانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
چکیده: (775 مشاهده)
زمینه و هدف با وجود اهمیت مدیریت کیفیت در مواجهه با سوانح طبیعی، ارائه چارچوبی یکپارچه که عوامل مؤثر بر استقرار آن و روابط ساختاری میان این عوامل را تبیین کند، به‌ویژه در بستر مدیریت بحران ایران، ضروری به نظر می‌رسد. براین اساس، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی و طراحی و اعتبارسنجی مدلی ساختاری برای تبیین روابط سلسله‌مراتبی و علّی میان این عوامل انجام شده است.
روش پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی است. ابتدا با مرور پیشینه پژوهش، عوامل و شاخص‌های مؤثر بر استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی شناسایی شدند. 9 عامل اصلی استخراج و در اختیار 13 نفر از خبرگان سازمان مدیریت بحران کشور قرار گرفت. سپس با استفاده از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)، روابط میان عوامل و سطوح سلسله‌مراتبی آن ها تعیین و مدل مفهومی پژوهش طراحی شد. در مرحله بعد، ساختار حاصل با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار SmartPLS نسخه 3 و براساس داده‌های حاصل از 161 پرسش نامه معتبر مورد ارزیابی و اعتبارسنجی قرار گرفت. درنهایت، از تحلیل MICMAC برای تعیین قدرت نفوذ و میزان وابستگی عوامل استفاده شد.
یافته ها نتایج مدل‌سازی ساختاری تفسیری نشان داد 9 عامل شناسایی‌شده در شش سطح سلسله‌مراتبی قرار می‌گیرند. «برنامه‌ریزی راهبردی» در بنیادی‌ترین سطح مدل قرار گرفت و به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل پیشران استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی شناخته شد؛ درمقابل، «سرعت در امداد و حفظ ایمنی» در بالاترین سطح ساختار و به‌عنوان پیامد نهایی مدل قرار گرفت. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نیز روایی و پایایی مدل اندازه‌گیری و معناداری روابط ساختاری مورد بررسی را تأیید کرد و از برازش قابل‌قبول و قدرت پیش‌بینی مناسبی برخوردار بود. همچنین، نتایج تحلیل MICMAC نشان داد «چارچوب سیاست‌گذاری»، «حمایت‌های دولتی»، «برنامه‌ریزی راهبردی» و «دسترسی به منابع مالی» در ناحیه مستقل و به‌عنوان عوامل دارای قدرت نفوذ بالا قرار دارند. «تعهدات سازمان‌های درگیر» و «مشارکت عمومی و خصوصی» عوامل پیوندی مدل بودند و «شفافیت و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات»، «بهبود مستمر» و «سرعت در امداد و حفظ ایمنی» در گروه عوامل وابسته قرار گرفتند. همچنین هیچ‌یک از عوامل در ناحیه خودمختار قرار نگرفتند که نشان‌دهنده ارتباط و تعامل قابل‌توجه میان اجزای مدل است
نتیجه گیری یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد استقرار مؤثر مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی باید به‌عنوان یک نظام یکپارچه و سلسله‌مراتبی مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان عوامل مؤثر بر آن را به‌صورت مستقل از یکدیگر مدیریت کرد. برنامه‌ریزی راهبردی در زیربنای این ساختار قرار دارد و می‌تواند زمینه تقویت حمایت‌های دولتی، شکل‌گیری چارچوب سیاست‌گذاری مناسب و دسترسی به منابع مالی را فراهم سازد. این عوامل نیز با تقویت تعهد سازمان‌های درگیر و مشارکت عمومی و خصوصی، زمینه افزایش شفافیت و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات و بهبود مستمر را ایجاد می‌کنند و درنهایت به افزایش سرعت امدادرسانی و حفظ ایمنی منجر می‌شوند.
روش پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی است. ابتدا با مرور پیشینه پژوهش، عوامل و شاخص‌های مؤثر بر استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی شناسایی شدند. 9 عامل اصلی استخراج و در اختیار 13 نفر از خبرگان سازمان مدیریت بحران کشور قرار گرفت. سپس با استفاده از مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)، روابط میان عوامل و سطوح سلسله‌مراتبی آن ها تعیین و مدل مفهومی پژوهش طراحی شد. در مرحله بعد، ساختار حاصل با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار SmartPLS نسخه 3 و براساس داده‌های حاصل از 161 پرسش نامه معتبر مورد ارزیابی و اعتبارسنجی قرار گرفت. درنهایت، از تحلیل MICMAC برای تعیین قدرت نفوذ و میزان وابستگی عوامل استفاده شد.
یافته ها نتایج مدل‌سازی ساختاری تفسیری نشان داد 9 عامل شناسایی‌شده در شش سطح سلسله‌مراتبی قرار می‌گیرند. «برنامه‌ریزی راهبردی» در بنیادی‌ترین سطح مدل قرار گرفت و به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل پیشران استقرار مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی شناخته شد؛ درمقابل، «سرعت در امداد و حفظ ایمنی» در بالاترین سطح ساختار و به‌عنوان پیامد نهایی مدل قرار گرفت. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نیز روایی و پایایی مدل اندازه‌گیری و معناداری روابط ساختاری مورد بررسی را تأیید کرد و از برازش قابل‌قبول و قدرت پیش‌بینی مناسبی برخوردار بود. همچنین، نتایج تحلیل MICMAC نشان داد «چارچوب سیاست‌گذاری»، «حمایت‌های دولتی»، «برنامه‌ریزی راهبردی» و «دسترسی به منابع مالی» در ناحیه مستقل و به‌عنوان عوامل دارای قدرت نفوذ بالا قرار دارند. «تعهدات سازمان‌های درگیر» و «مشارکت عمومی و خصوصی» عوامل پیوندی مدل بودند و «شفافیت و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات»، «بهبود مستمر» و «سرعت در امداد و حفظ ایمنی» در گروه عوامل وابسته قرار گرفتند. همچنین هیچ‌یک از عوامل در ناحیه خودمختار قرار نگرفتند که نشان‌دهنده ارتباط و تعامل قابل‌توجه میان اجزای مدل است
نتیجه گیری یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد استقرار مؤثر مدیریت کیفیت در سوانح طبیعی باید به‌عنوان یک نظام یکپارچه و سلسله‌مراتبی مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان عوامل مؤثر بر آن را به‌صورت مستقل از یکدیگر مدیریت کرد. برنامه‌ریزی راهبردی در زیربنای این ساختار قرار دارد و می‌تواند زمینه تقویت حمایت‌های دولتی، شکل‌گیری چارچوب سیاست‌گذاری مناسب و دسترسی به منابع مالی را فراهم سازد. این عوامل نیز با تقویت تعهد سازمان‌های درگیر و مشارکت عمومی و خصوصی، زمینه افزایش شفافیت و به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات و بهبود مستمر را ایجاد می‌کنند و درنهایت به افزایش سرعت امدادرسانی و حفظ ایمنی منجر می‌شوند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/5/22 | پذیرش: 1405/1/22 | انتشار الکترونیک: 1405/6/28
دریافت: 1404/5/22 | پذیرش: 1405/1/22 | انتشار الکترونیک: 1405/6/28
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
