آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 15، شماره 4 - ( زمستان 1404 )
جلد 15 شماره 4 صفحات 509-462 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Darvishi H, Rezaeian J, Shirazi B, Mahdavi I. A Multi-objective Optimization Model for Post-natural Disaster Waste Clean-Up with Multimodal Transport. Disaster Prev. Manag. Know. 2026; 15 (4) :462-509
URL: http://dpmk.ir/article-1-791-fa.html
URL: http://dpmk.ir/article-1-791-fa.html
درویشی حمیدرضا، رضائیان جواد، شیرازی بابک، مهدوی ایرج. مدل بهینهسازی چندهدفه برای پاکسازی پسماند بلایای طبیعی با رویکرد حملونقل ترکیبی. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. 1404; 15 (4) :462-509
حمیدرضا درویشی1 
، جواد رضائیان1 ، بابک شیرازی1 ، ایرج مهدوی1
، جواد رضائیان1 ، بابک شیرازی1 ، ایرج مهدوی1
1- گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علوم و فنون مازندران، بابل، ایران.
چکیده: (614 مشاهده)
زمینه و هدف وقوع بلایای طبیعی به تولید حجم عظیمی از پسماند منجر میشود که پیامدهای جدی زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی دارد. مدیریت ناکارآمد این پسماندها میتواند روند بازسازی را با تأخیر و هزینههای اضافی همراه سازد. هدف این پژوهش توسعه یک مدل بهینهسازی چندهدفه برای پاکسازی پسماندهای ناشی از بلایا با رویکرد حملونقل ترکیبی (کامیون-قطار) و اولویتبندی ریسک مناطق آسیبدیده است.
روش در گام نخست، مناطق آسیبدیده با استفاده از فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) براساس پنج شاخص ریسک رتبهبندی شدند. سپس مدل پیشنهادی با بهرهگیری از روش اپسیلون-محدودیت در قالب هفت مسئله نمونه با ابعاد مختلف پیادهسازی گردید. در این مدل، حداقلسازی زمان اتمام عملیات آواربرداری و حمل پسماند و کاهش هزینههای حملونقل و تجهیز زیرساختها بهعنوان توابع هدف در نظر گرفته شد.
یافته ها نتایج نشان داد با افزایش ابعاد مسئله، زمان حل بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و مدل در مقیاسهای بزرگتر ماهیت NP-Hard پیدا میکند. نقاط پارتو بهدستآمده، تضاد میان اهداف کاهش زمان و کاهش هزینه را تأیید و لزوم انتخاب گزینههای سازگار با سیاستهای عملیاتی را نمایان کرد. همچنین مشخص شد سیستم حملونقل ترکیبی نسبت به حالت صرفاً جادهای، بهطور میانگین موجب 30/1 درصد کاهش در زمان اتمام عملیات و 11/3 درصد کاهش در هزینه کل شده است. تحلیل بیشتر نشان داد در فواصل کوتاه، حملونقل جادهای عملکرد بهتری دارد اما با افزایش فاصله، برتری سیستم ترکیبی بهطور چشمگیری افزایش مییابد. نتایج اولویتبندی ریسک هم نشان داد تخصیص منابع به مناطق پرخطر بهصورت هدفمند انجام میشود.
نتیجه گیری یافتههای پژوهش بیانگر آن است که مدل ارائهشده میتواند بهعنوان ابزاری کاربردی برای مدیران بحران در برنامهریزی پاکسازی پسماند پسابحران مورد استفاده قرار گیرد. بهکارگیری حملونقل ترکیبی همراه با رویکرد چندمعیاره، علاوهبر ارتقای کارایی و کیفیت تصمیمگیری، امکان تخصیص بهینه منابع به مناطق پرریسک را نیز فراهم میسازد.
روش در گام نخست، مناطق آسیبدیده با استفاده از فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) براساس پنج شاخص ریسک رتبهبندی شدند. سپس مدل پیشنهادی با بهرهگیری از روش اپسیلون-محدودیت در قالب هفت مسئله نمونه با ابعاد مختلف پیادهسازی گردید. در این مدل، حداقلسازی زمان اتمام عملیات آواربرداری و حمل پسماند و کاهش هزینههای حملونقل و تجهیز زیرساختها بهعنوان توابع هدف در نظر گرفته شد.
یافته ها نتایج نشان داد با افزایش ابعاد مسئله، زمان حل بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و مدل در مقیاسهای بزرگتر ماهیت NP-Hard پیدا میکند. نقاط پارتو بهدستآمده، تضاد میان اهداف کاهش زمان و کاهش هزینه را تأیید و لزوم انتخاب گزینههای سازگار با سیاستهای عملیاتی را نمایان کرد. همچنین مشخص شد سیستم حملونقل ترکیبی نسبت به حالت صرفاً جادهای، بهطور میانگین موجب 30/1 درصد کاهش در زمان اتمام عملیات و 11/3 درصد کاهش در هزینه کل شده است. تحلیل بیشتر نشان داد در فواصل کوتاه، حملونقل جادهای عملکرد بهتری دارد اما با افزایش فاصله، برتری سیستم ترکیبی بهطور چشمگیری افزایش مییابد. نتایج اولویتبندی ریسک هم نشان داد تخصیص منابع به مناطق پرخطر بهصورت هدفمند انجام میشود.
نتیجه گیری یافتههای پژوهش بیانگر آن است که مدل ارائهشده میتواند بهعنوان ابزاری کاربردی برای مدیران بحران در برنامهریزی پاکسازی پسماند پسابحران مورد استفاده قرار گیرد. بهکارگیری حملونقل ترکیبی همراه با رویکرد چندمعیاره، علاوهبر ارتقای کارایی و کیفیت تصمیمگیری، امکان تخصیص بهینه منابع به مناطق پرریسک را نیز فراهم میسازد.
واژههای کلیدی: پاکسازی پسماند بلایای طبیعی، سایت موقت مدیریت پسماند بلایا، حملونقل ترکیبی، روش اپسیلون-محدودیت
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/5/1 | پذیرش: 1404/7/21 | انتشار الکترونیک: 1404/7/9
دریافت: 1404/5/1 | پذیرش: 1404/7/21 | انتشار الکترونیک: 1404/7/9
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
