زمینه و هدف: زلزله سرپل ذهاب در آبان ۱۳۹۶ علاوه بر خسارات فیزیکی، اثرات روانی و اجتماعی عمیقی بر زنان برجای گذاشت. زنان، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، با افزایش مسئولیت‌های خانوادگی، کاهش فرصت‌های شغلی و محدودیت در دسترسی به خدمات مواجه شدند. این مقاله به بررسی موانع توانمندسازی زنان در چنین شرایطی و نقش آن‌ها در بازسازی اجتماعی و توسعه پایدار می‌پردازد. توانمندسازی زنان روستانشین با فراهم‌کردن فرصت‌های آموزشی، شغلی و مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها، می‌تواند عاملی کلیدی در تحقق توسعه پایدار باشد. هدف مقاله، ارائه راهکارهایی برای حمایت از زنان آسیب‌دیده و کمک به سیاست‌گذاران در برنامه‌ریزی‌های کارآمد پس از بحران است.
روش: این مقاله با رویکرد کیفی و با هدف بررسی تاب‌آوری زنان روستایی سرپل ذهاب پس از زلزله انجام شد. داده‌ها از طریق ۲۷ مصاحبه عمیق با مسئولین، متخصصین و مطلعین محلی در سه روستا جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون در پنج مرحله صورت گرفت و ۱۴۴ کد اولیه به ۲۷ مضمون فرعی و ۴ مضمون اصلی تقسیم شد: تاب‌آوری فردی، تأثیرات اجتماعی-فرهنگی، بسترهای اقتصادی، و حمایت‌های نهادی. برای سنجش پایایی از بازآزمایی و پایایی بین کدگذاران استفاده شد که به ترتیب ۷۱.۳٪ و ۶۹.۴٪ برآورد شد.
یافته ها: یافته‌ها چهار مضمون اصلی را شناسایی کردند: تاب‌آوری فردی؛ تحصیلات، مهارت‌های فنی، نگرش مثبت و تجربیات قبلی، عوامل کلیدی در توانمندسازی زنان بودند که مشارکت مؤثر آنان در بازسازی جامعه را تقویت کردند. تأثیرات اجتماعی-فرهنگی؛ حمایت‌های مردان، باورهای دینی، مشارکت اجتماعی و شبکه‌های حمایتی تأثیر بسزایی در کاهش نابرابری‌ها و توانمندسازی زنان داشتند. بسترهای اقتصادی؛ سطح درآمد، خوداشتغالی و حمایت‌های دولتی به استقلال اقتصادی، بهبود معیشت و سلامت روانی زنان کمک کردند. حمایت‌های نهادی؛ برنامه‌های دولتی، تغییر نگرش‌های فرهنگی و کیفیت تعاملات اجتماعی، نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری و توسعه پایدار زنان ایفا کردند.
نتیجه گیری: این تحقیق نشان می‌دهد تاب‌آوری زنان زلزله‌زده سرپل ذهاب حاصل تعامل عوامل فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است. تحصیلات، مهارت‌آموزی، شبکه‌های حمایتی و باورهای دینی نقش مهمی در توانمندسازی و مشارکت آن‌ها در بازسازی پس از زلزله دارند. نظریه‌هایی مانند توانمندسازی اجتماعی، پیوند اجتماعی، سرمایه انسانی و امید، اهمیت آموزش، مشارکت در تصمیم‌گیری و حمایت‌های عاطفی و اقتصادی را تأیید می‌کنند. همچنین، سرمایه‌گذاری در آموزش و اشتغال زنان، سبب تقویت تاب‌آوری و کاهش نابرابری‌ها شده و نقش آن‌ها را در توسعه پایدار و مدیریت بحران افزایش می‌دهد.