fa رهیافتی تحلیلی بر مؤلفه‌های توسعه پایدار، توانمندسازی و ارزش‌آفرینی زنان: مطالعه موردی تاب‌آوری زنان روستانشین زلزله‌زده شهرستان سرپل ذهاب تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><strong>زمینه و هدف</strong> زلزله سرپل ذهاب در آبان سال ۱۳۹۶ علاوه‌بر خسارات فیزیکی، اثرات روانی و اجتماعی عمیقی بر زنان برجای گذاشت. زنان، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، با افزایش مسئولیت‌های خانوادگی، کاهش فرصت‌های شغلی و محدودیت در دسترسی به خدمات مواجه شدند. این مقاله به بررسی موانع توانمندسازی زنان در چنین شرایطی و نقش آن‌ها در بازسازی اجتماعی و توسعه پایدار می‌پردازد. توانمندسازی زنان روستانشین با فراهم‌کردن فرصت‌های آموزشی، شغلی و مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها می‌تواند عاملی کلیدی در تحقق توسعه پایدار باشد. هدف مقاله، ارائه راهکارهایی برای حمایت از زنان آسیب‌دیده و کمک به سیاست‌گذاران در برنامه‌ریزی‌های کارآمد پس از بحران است.<br> <strong>روش</strong> این مقاله با رویکرد کیفی و با هدف بررسی تاب‌آوری زنان روستایی سرپل ذهاب پس از زلزله انجام شد. داده‌ها از طریق ۲۷ مصاحبه عمیق با مسئولین، متخصصین و مطلعین محلی در سه روستا جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون در پنج مرحله صورت گرفت و ۱۴۴ کد اولیه به ۲۷ مضمون فرعی و ۴ مضمون اصلی تقسیم شد: تاب‌آوری فردی، تأثیرات اجتماعی-فرهنگی، بسترهای اقتصادی و حمایت‌های نهادی. برای سنجش پایایی از بازآزمایی و پایایی بین کدگذاران استفاده شد که به‌ترتیب 3/71 درصد و 4/69 درصد برآورد شد.<br> <strong>یافته ها</strong> یافته‌ها چهار مضمون اصلی را شناسایی کردند: تاب‌آوری فردی؛ تحصیلات، مهارت‌های فنی، نگرش مثبت و تجربیات قبلی، عوامل کلیدی در توانمندسازی زنان بودند که مشارکت مؤثر آنان در بازسازی جامعه را تقویت کردند. تأثیرات اجتماعی-فرهنگی؛ حمایت‌های مردان، باورهای دینی، مشارکت اجتماعی و شبکه‌های حمایتی تأثیر بسزایی در کاهش نابرابری‌ها و توانمندسازی زنان داشتند. بسترهای اقتصادی؛ سطح درآمد، خوداشتغالی و حمایت‌های دولتی به استقلال اقتصادی، بهبود معیشت و سلامت روانی زنان کمک کردند. حمایت‌های نهادی؛ برنامه‌های دولتی، تغییر نگرش‌های فرهنگی و کیفیت تعاملات اجتماعی، نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری و توسعه پایدار زنان ایفا کردند.<br> <strong>نتیجه گیری</strong> این تحقیق نشان می‌دهد تاب‌آوری زنان زلزله‌زده سرپل ذهاب حاصل تعامل عوامل فردی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است. تحصیلات، مهارت‌آموزی، شبکه‌های حمایتی و باورهای دینی نقش مهمی در توانمندسازی و مشارکت آن‌ها در بازسازی پس از زلزله دارند. نظریه‌هایی مانند توانمندسازی اجتماعی، پیوند اجتماعی، سرمایه انسانی و امید، اهمیت آموزش، مشارکت در تصمیم‌گیری و حمایت‌های عاطفی و اقتصادی را تأیید می‌کنند. همچنین، سرمایه‌گذاری در آموزش و اشتغال زنان، سبب تقویت تاب‌آوری و کاهش نابرابری‌ها شده و نقش آن‌ها را در توسعه پایدار و مدیریت بحران افزایش می‌دهد.<br> &nbsp;</p> <p style="text-align:justify"><strong>Background and objective</strong> The Sarpol-e Zahab earthquake in November 2017, in addition to causing physical destruction, left profound psychological and social impacts on women. Women&mdash;particularly those in underprivileged rural areas&mdash;experienced increased family responsibilities, reduced employment opportunities, and limited access to services. This study examines the barriers to women&rsquo;s empowerment in such crisis conditions and explores their role in social recovery and sustainable development. Empowering rural women by providing educational and occupational opportunities and enabling them to participate in decision-making processes can be a key factor in achieving sustainable development. This study aimed to offer practical strategies to support affected women and assist policymakers in designing effective post-disaster programs.<br> <strong>Method </strong>This qualitative research was conducted to examine the resilience of rural women in Sarpol-e Zahab County, Iran following the earthquake. Data were collected through 27 in-depth interviews with officials, experts, and local informants across three villages. Thematic analysis was performed in five stages, resulting in 144 initial codes, which were categorized into 27 sub-themes and four main themes: individual resilience, socio-cultural influences, economic contexts, and institutional support. Reliability was assessed using test&ndash;retest and inter-coder reliability, estimated at 71.3% and 69.4%, respectively.<br> <strong>Results </strong>The findings identified four major themes. Individual resilience&mdash;education, technical skills, positive attitudes, and prior experiences were key factors that enhanced women&rsquo;s empowerment and strengthened their effective participation in community reconstruction. Socio-cultural influences&mdash;male support, religious beliefs, social participation, and support networks played a significant role in reducing inequalities and empowering women. Economic contexts&mdash;income levels, self-employment, and governmental support contributed to economic independence, improved livelihoods, and women&rsquo;s psychological well-being. Institutional support&mdash;government programs, cultural attitude shifts, and the quality of social interactions significantly enhanced women&rsquo;s resilience and sustainable development.<br> <strong>Conclusion </strong>This study demonstrates that the resilience of earthquake-affected women in Sarpol-e Zahab County is influenced by the interaction of individual, social, cultural, and economic factors. Education, skill development, support networks, and religious beliefs play crucial roles in empowering women and strengthening their participation in post-earthquake reconstruction. Theories, such as social empowerment, social bonding, human capital, and hope underscore the importance of education, decision-making participation, and emotional and economic support. Furthermore, investment in women&rsquo;s education and employment enhances resilience, reduces inequalities, and increases their role in sustainable development and crisis management.<br> &nbsp;</p> تاب‌آوری, توانمندسازی, توسعه پایدار, زنان زلزله‌زده, حمایت نهادی, مشارکت اجتماعی Resilience, Empowerment, Sustainable development, Earthquake-affected women, Institutional support, Social participation 646 689 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-931-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Pourksmaei مریم پورکسمایی kasmaei.maryam@gmail.com 10031947532846008314 0009-0008-1325-0902 No Department of Sociology, N.T.c., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران-شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hamid Pouryousefi حمید پوریوسفی H_pouryousefi@iau-tnb.ac.ir 10031947532846008315 10031947532846008315 Yes Department of Sociology, N.T.c., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران-شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Talia Khadimian طلیعه خادمیان sonia_khademian@yahoo.com 10031947532846008316 10031947532846008316 No Department of Sociology, N.T.c., Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه جامعه‌شناسی، واحد تهران-شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.