1- دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
2- گروه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران
چکیده: (11 مشاهده)
نظام سلامت ایران در سالهای اخیر با بحرانهای متعددی از جمله همهگیری کووید-۱۹، تغییرات اقلیمی، تحریمهای اقتصادی و بلایای طبیعی مواجه بوده است. در چنین شرایطی، تابآوری نظام سلامت بهعنوان توانایی پیشبینی، جذب شوک، انطباق و بازیابی عملکرد، نقشی اساسی در حفظ تداوم خدمات سلامت ایفا میکند. با وجود اهمیت این موضوع، شواهد جامعی درباره عوامل مؤثر بر تابآوری نظام سلامت ایران در بستر بحرانهای ترکیبی محدود است.پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر تابآوری نظام سلامت ایران و ارائه یک چارچوب مفهومی پیشنهادی مبتنی بر یافتههای کیفی انجام شد.این پژوهش با رویکرد کیفی و پدیدارشناختی تفسیری انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با ۳۲ نفر از سیاستگذاران، مدیران نظام سلامت، کارشناسان بهداشت عمومی و متخصصان مدیریت بحران که بهصورت هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری شد. دادهها با استفاده از روش تحلیل مضمون بر اساس رویکرد براون و کلارک و با بهرهگیری از نرمافزار MAXQDA تحلیل شدند.تحلیل دادهها به شناسایی هفت مضمون اصلی شامل حکمرانی و رهبری، سرمایه انسانی، زیرساختها و مدیریت منابع، نظام اطلاعات سلامت، مشارکت جامعه و بخش غیردولتی، ظرفیت تطبیق و چابکی نهادی، و تابآوری روزمره و یادگیری سازمانی منجر شد. یافتهها نشان داد که حکمرانی چندپاره، فرسودگی نیروی انسانی، آسیبپذیری زیرساختها، نبود یکپارچگی سامانههای اطلاعاتی و ضعف یادگیری سازمانی از مهمترین موانع تقویت تابآوری نظام سلامت هستند. در مقابل، وجود شبکه گسترده خدمات سلامت اولیه و تجربه مدیریت همهگیری کووید-۱۹ از مهمترین ظرفیتهای موجود نظام سلامت ایران محسوب میشوند.یافتههای این پژوهش نشان میدهد که تقویت تابآوری نظام سلامت مستلزم اصلاحات هماهنگ در حوزههای حکمرانی، توسعه سرمایه انسانی، تقویت زیرساختها، ارتقای نظام اطلاعات سلامت، افزایش مشارکت اجتماعی و نهادینهسازی یادگیری سازمانی است. چارچوب مفهومی پیشنهادی این پژوهش میتواند بهعنوان مبنایی برای سیاستگذاری، برنامهریزی و طراحی مداخلات در راستای ارتقای تابآوری نظام سلامت در مواجهه با بحرانهای آینده مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، اعتبارسنجی این چارچوب در مطالعات آتی توصیه میشود.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
عمومى دریافت: 1405/2/5 | پذیرش: 1405/5/28