fa تأثیر عوامل منتخب فیزیکی و رفتاری بر مدت زمان تخلیه کامل جمعیت در شرایط اضطراری: مطالعه موردی حرم بنی‌هاشم تخصصي Special پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف </strong>در طراحی ساختمان‌هایی با کاربردهای پیچیده و فضاهای متنوع، طراحان برای تأمین ایمنی جمعیت در شرایط اضطراری معمولاً به استانداردهای موجود تکیه می‌کنند. اگرچه هدف اصلی این استانداردها، تخلیه کامل جمعیت به‌منظور حفظ جان انسان‌هاست، اما این ضوابط لزوماً با رفتارهای مختلف جمعیت، تعاملات آن‌ها با محیط فیزیکی و استراتژی‌های مؤثر مدیریت تخلیه همخوانی ندارند. در این راستا، پرسش‌های زیر مطرح می‌شود: آیا رفتارهای ناشی از وابستگی‌های اجتماعی بر مدت‌زمان تخلیه تأثیر می‌گذارد؟ ترس و وحشت جمعیت تا چه اندازه بر زمان تخلیه کامل در شرایط اضطراری مؤثر خواهد بود؟ تأثیر تخلیه مرحله‌ای جمعیت بر زمان تخلیه اضطراری چه میزان است؟ هدف این تحقیق، ارزیابی و تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر زمان تخلیه اضطراری جمعیت و ارائه شبیه‌سازی‌های آینده‌نگر از فرآیند تخلیه اضطراری از فضاهای پرجمعیت، به‌ویژه فضاهای مذهبی، به‌منظور کمک به تصمیم‌گیری مدیران در فرایند طراحی تا بهره‌برداری است.<br> <strong>روش</strong> روش تحقیق حاضر، ازلحاظ ماهیت، کاربردی و از نوع توصیفی‌تحلیلی و نتایج آن تبیینی است. در این مقاله، با ابداع چارچوب E&E و با بهره‌گیری از رویکرد عامل‌محور جهت شبیه‌سازی خروج اضطراری جمعیت براساس سناریوهای محتمل، به ارزیابی و تبیین مؤلفه‌های مؤثر بر مدت‌زمان تخلیه اضطراری جمعیت در شرایط اضطراری پرداخته شده است.&nbsp;<br> <strong>یافته ها</strong> فرایند طی‌شده و شبیه‌سازی‌های صورت‌گرفته، بیانگر آن است که مؤلفه‌های وابستگی اجتماعی، وحشت‌زدگی و تخلیه مرحله‌ای جمعیت بر مدت‌زمان تخلیه کامل جمعیت مؤثرند.&nbsp;<br> <strong>نتیجه گیری</strong> با شناسایی مؤلفه‌های مؤثر و محتمل و مدیریت آگاهانه آن‌ها، از مرحله طراحی تا مرحله بهره‌برداری امکان کاهش مدت‌زمان تخلیه جمعیت و درنتیجه کاهش آسیب‌ها و تلفات انسانی در شرایط اضطراری وجود دارد.&nbsp;<br> &nbsp; <p drb="true" style="text-align: justify;"><strong>Background and objective</strong> The primary goal in emergencies is the complete evacuation of the crowd to save lives, but the behaviors of the crowd, their interactions with the physical environment, and the use of evacuation management strategies can affect its time, particularly in religious places. In this study, we aim to evaluate the impact of the crowd&rsquo;s social dependencies and fear and the use of a phased evacuation strategy on the duration of emergency crowd evacuation in Bani Hashem Shrine.<br> <strong>Method </strong>This is a descriptive-analytical study using the agent-oriented approach and the integrated framework for crowd evaluation and evacuation. The pilgrims to the holy shrine of Bani Hashem on special days, such as Muharram and Arbaeen, constituted the study population. Based on plausible scenarios, crowd evacuation in emergency and non-emergency situations was simulated using Pathfinder software to evaluate the effects of social dependency, fear, and the use of a phased evacuation strategy on the duration of crowd evacuation.<br> <strong>Results </strong>To evaluate the effect of social dependency, simulations were conducted in four scenarios, with dependency rates of 5, 10, 15, and 20% of the population. The results showed an increase in the evacuation time by 623, 635, 651, and 675 seconds, respectively. To evaluate the impact of the fear factor, simulations were conducted in four scenarios, with fear rates of 5, 10, 15, and 20% of the population. The results showed that fear increased the evacuation time by 644, 675, 749, and 854 seconds, respectively. To assess the impact of phased evacuation strategy use, the simulation was carried out in three scenarios with evacuation delays of 45, 90, and 135 seconds. The results showed an increase in the evacuation time by 621, 632, and 647 seconds, respectively.<br> <strong>Conclusion </strong>The duration of the complete crowd evacuation of the Bani Hashem shrine in normal and non-emergency conditions is 619 seconds. The crowd&rsquo;s behaviors resulting from social dependencies and fear and the use of a phased evacuation strategy can increase the evacuation duration.<br> &nbsp;</p> تخلیه ایمن جمعیت, شرایط اضطراری, مدل‌سازی مبتنی بر عامل Crowd evacuation, Emergency evacuation, Agent-based modeling 2 15 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-877-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Safarifard علی صفری فرد emdadmemariiran@gmail.com 10031947532846007347 0009-0003-4859-5349 No Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران. Mohammadreza Mansoori محمدرضا منصوری dr.mohammadrezamansoori@iau.ac.ir 10031947532846007348 0009-0007-9531-9936 Yes Department of Architecture, Technical and Engineering Faculty, Islamic Azad University, Varamin Branch, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین، تهران، ایران. Leila Karimifard لیلی کریمی فرد l_karimifard@azad.ac.ir 10031947532846007349 10031947532846007349 No Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Islamic Azad University, South Tehran Branch, Tehran, Iran. گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران.