Disaster Prevention and Management Knowledge

fa تبیین مفهومی شکست اقتصادی زیرساخت‌های شهری در برابر تهدیدات ترکیبی با رویکرد پدافند غیرعامل A Conceptual Explanation of the Economic Failure of Urban Infrastructure under Hybrid Threats: A Passive Defense Approach تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: در شرایط تهدیدات ترکیبی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری دیگر صرفاً در قالب تخریب فیزیکی قابل تبیین نیست، بلکه اختلال در کارکرد، کاهش تداوم خدمت‌ و اخلال در جریان‌های اقتصادی می‌تواند حتی بدون ویرانی گسترده‌، به شکست مؤثر زیرساخت منجر شود. با این حال، بخش مهمی از ادبیات موجود، ابعاد فیزیکی، عملکردی و اقتصادی شکست زیرساخت را به‌صورت منفک بررسی کرده است. هدف این پژوهش، صورت‌بندی مفهوم شکست اقتصادی زیرساخت‌های شهری در مواجهه با تهدیدات ترکیبی و ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین پیوند میان آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش: این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر ماهیت، تحلیلی، مفهومی است. داده‌های آن از طریق تحلیل اسنادی و مرور هدفمند ادبیات تخصصی در حوزه‌های تهدیدات ترکیبی، تاب‌آوری و شکست اقتصادی زیرساخت، وابستگی متقابل سامانه‌های حیاتی و پیامدهای اقتصادی اختلال زیرساخت گردآوری شد و با استفاده از سنتز مفهومی صورت‌بندی گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که شکست اقتصادی زیرساخت الزاماً پیامد مستقیم تخریب فیزیکی نیست، بلکه در بسیاری از موارد از مسیر اختلال عملکردی و تداوم ناکارآمدی عملیاتی شکل می‌گیرد. بر این اساس، شاخص مفهومی EIFI بر پایه سه بعد آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی ارائه شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که تهدیدات ترکیبی می‌توانند با ایجاد محدودیت فنی، اختلال در خدمت‌رسانی و تشدید شوک‌های اقتصادی، زیرساخت را حتی در صورت بقای نسبی سازه‌ای، از ایفای نقش اقتصادی مؤثر بازدارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که در تحلیل آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری، تمرکز صرف بر مقاوم‌سازی فیزیکی کفایت ندارد و سیاست‌گذاری پدافند غیرعامل باید حفظ تداوم عملکرد اقتصادی زیرساخت را نیز در اولویت قرار دهد. زمینه و هدف: در شرایط تهدیدات ترکیبی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری دیگر صرفاً در قالب تخریب فیزیکی قابل تبیین نیست، بلکه اختلال در کارکرد، کاهش تداوم خدمت‌ و اخلال در جریان‌های اقتصادی می‌تواند حتی بدون ویرانی گسترده‌، به شکست مؤثر زیرساخت منجر شود. با این حال، بخش مهمی از ادبیات موجود، ابعاد فیزیکی، عملکردی و اقتصادی شکست زیرساخت را به‌صورت منفک بررسی کرده است. هدف این پژوهش، صورت‌بندی مفهوم شکست اقتصادی زیرساخت‌های شهری در مواجهه با تهدیدات ترکیبی و ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین پیوند میان آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش: این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر ماهیت، تحلیلی، مفهومی است. داده‌های آن از طریق تحلیل اسنادی و مرور هدفمند ادبیات تخصصی در حوزه‌های تهدیدات ترکیبی، تاب‌آوری و شکست اقتصادی زیرساخت، وابستگی متقابل سامانه‌های حیاتی و پیامدهای اقتصادی اختلال زیرساخت گردآوری شد و با استفاده از سنتز مفهومی صورت‌بندی گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که شکست اقتصادی زیرساخت الزاماً پیامد مستقیم تخریب فیزیکی نیست، بلکه در بسیاری از موارد از مسیر اختلال عملکردی و تداوم ناکارآمدی عملیاتی شکل می‌گیرد. بر این اساس، شاخص مفهومی EIFI بر پایه سه بعد آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی ارائه شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که تهدیدات ترکیبی می‌توانند با ایجاد محدودیت فنی، اختلال در خدمت‌رسانی و تشدید شوک‌های اقتصادی، زیرساخت را حتی در صورت بقای نسبی سازه‌ای، از ایفای نقش اقتصادی مؤثر بازدارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که در تحلیل آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری، تمرکز صرف بر مقاوم‌سازی فیزیکی کفایت ندارد و سیاست‌گذاری پدافند غیرعامل باید حفظ تداوم عملکرد اقتصادی زیرساخت را نیز در اولویت قرار دهد. زمینه و هدف: در شرایط تهدیدات ترکیبی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری دیگر صرفاً در قالب تخریب فیزیکی قابل تبیین نیست، بلکه اختلال در کارکرد، کاهش تداوم خدمت‌ و اخلال در جریان‌های اقتصادی می‌تواند حتی بدون ویرانی گسترده‌، به شکست مؤثر زیرساخت منجر شود. با این حال، بخش مهمی از ادبیات موجود، ابعاد فیزیکی، عملکردی و اقتصادی شکست زیرساخت را به‌صورت منفک بررسی کرده است. هدف این پژوهش، صورت‌بندی مفهوم شکست اقتصادی زیرساخت‌های شهری در مواجهه با تهدیدات ترکیبی و ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین پیوند میان آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش: این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر ماهیت، تحلیلی، مفهومی است. داده‌های آن از طریق تحلیل اسنادی و مرور هدفمند ادبیات تخصصی در حوزه‌های تهدیدات ترکیبی، تاب‌آوری و شکست اقتصادی زیرساخت، وابستگی متقابل سامانه‌های حیاتی و پیامدهای اقتصادی اختلال زیرساخت گردآوری شد و با استفاده از سنتز مفهومی صورت‌بندی گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که شکست اقتصادی زیرساخت الزاماً پیامد مستقیم تخریب فیزیکی نیست، بلکه در بسیاری از موارد از مسیر اختلال عملکردی و تداوم ناکارآمدی عملیاتی شکل می‌گیرد. بر این اساس، شاخص مفهومی EIFI بر پایه سه بعد آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی ارائه شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که تهدیدات ترکیبی می‌توانند با ایجاد محدودیت فنی، اختلال در خدمت‌رسانی و تشدید شوک‌های اقتصادی، زیرساخت را حتی در صورت بقای نسبی سازه‌ای، از ایفای نقش اقتصادی مؤثر بازدارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که در تحلیل آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری، تمرکز صرف بر مقاوم‌سازی فیزیکی کفایت ندارد و سیاست‌گذاری پدافند غیرعامل باید حفظ تداوم عملکرد اقتصادی زیرساخت را نیز در اولویت قرار دهد. زمینه و هدف: در شرایط تهدیدات ترکیبی، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری دیگر صرفاً در قالب تخریب فیزیکی قابل تبیین نیست، بلکه اختلال در کارکرد، کاهش تداوم خدمت‌ و اخلال در جریان‌های اقتصادی می‌تواند حتی بدون ویرانی گسترده‌، به شکست مؤثر زیرساخت منجر شود. با این حال، بخش مهمی از ادبیات موجود، ابعاد فیزیکی، عملکردی و اقتصادی شکست زیرساخت را به‌صورت منفک بررسی کرده است. هدف این پژوهش، صورت‌بندی مفهوم شکست اقتصادی زیرساخت‌های شهری در مواجهه با تهدیدات ترکیبی و ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین پیوند میان آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش: این پژوهش از نظر هدف توسعه‌ای و از نظر ماهیت، تحلیلی، مفهومی است. داده‌های آن از طریق تحلیل اسنادی و مرور هدفمند ادبیات تخصصی در حوزه‌های تهدیدات ترکیبی، تاب‌آوری و شکست اقتصادی زیرساخت، وابستگی متقابل سامانه‌های حیاتی و پیامدهای اقتصادی اختلال زیرساخت گردآوری شد و با استفاده از سنتز مفهومی صورت‌بندی گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که شکست اقتصادی زیرساخت الزاماً پیامد مستقیم تخریب فیزیکی نیست، بلکه در بسیاری از موارد از مسیر اختلال عملکردی و تداوم ناکارآمدی عملیاتی شکل می‌گیرد. بر این اساس، شاخص مفهومی EIFI بر پایه سه بعد آسیب فیزیکی، اختلال عملکردی و پیامد اقتصادی ارائه شد. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که تهدیدات ترکیبی می‌توانند با ایجاد محدودیت فنی، اختلال در خدمت‌رسانی و تشدید شوک‌های اقتصادی، زیرساخت را حتی در صورت بقای نسبی سازه‌ای، از ایفای نقش اقتصادی مؤثر بازدارند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که در تحلیل آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری، تمرکز صرف بر مقاوم‌سازی فیزیکی کفایت ندارد و سیاست‌گذاری پدافند غیرعامل باید حفظ تداوم عملکرد اقتصادی زیرساخت را نیز در اولویت قرار دهد.   Background and Objective: under conditions of hybrid threats, the vulnerability of urban infrastructures can no longer be explained solely in terms of physical destruction. Rather, functional disruption, reduced service continuity, and disturbances in economic flows may lead to effective infrastructure failure even in the absence of large-scale physical devastation. However, a significant part of the existing literature has examined the physical, functional, and economic dimensions of infrastructure failure separately. This study aims to conceptualize the economic failure of urban infrastructures under hybrid threats and to propose an analytical framework that explains the link between physical damage, functional disruption, and economic consequences from a passive defense perspective. Method: in terms of purpose, this study is developmental, and in terms of nature, it is analytical and conceptual. Its data were collected through document analysis and a targeted review of specialized literature in the fields of hybrid threats, infrastructure resilience and failure, interdependency of critical systems, and the economic consequences of infrastructure disruption. The findings were then structured using conceptual synthesis. Findings: The findings show that the economic failure of infrastructure is not necessarily a direct consequence of physical destruction; rather, in many cases, it emerges through functional disruption and the persistence of operational inefficiency. Accordingly, the conceptual Economic Infrastructure Failure Index (EIFI) is proposed on the basis of three dimensions: physical damage, functional disruption, and economic consequence. The proposed model indicates that hybrid threats, by creating technical constraints, disrupting service delivery, and intensifying economic shocks, can prevent infrastructure from performing its effective economic role even when it retains relative structural survival. Conclusion: The results indicate that, in analyzing the vulnerability of urban infrastructures, an exclusive focus on physical hardening is insufficient. Passive defense policy should also prioritize the preservation of the economic continuity of infrastructure functions.  پدافند غیرعامل, شکست اقتصادی زیرساخت, تهدیدات ترکیبی, زیرساخت‌های شهری, شاخص شکست اقتصادی زیرساخت Passive Defense, Economic Infrastructure Failure, Hybrid Threats, Urban Infrastructure, Economic Infrastructure Failure Index (EIFI) 0 0 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-1025-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Tahbaz علی طاهباز TAHBAZALI98@GMAIL.COM 10031947532846008431 10031947532846008431 Yes Ayandegan University دانشگاه آیندگان Hadi Faghihmaleki هادی فقیه ملکی h.faghimaleki@aihe.ac.ir 10031947532846008432 10031947532846008432 No Ayandegan University دانشگاه آیندگان