fa امکان‌سنجی مخاطرات سیل و بازنگری در مدیریت بحران: مورد پژوهشی شهرستان بندر گز استان گلستان تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong> ایجاد تغییر در محیط کالبدی و به دنبال آن پایین آمدن عملکرد شهر و مخاطره زیست محیطی و عدم احساس امنیت و ناآرامی و تهدید جانی از نخستین خروجی‌های یک سانحه است که به چشم می‌آید. وقتی سانحه‌ای رخ می‌دهد، آنچه ساختار کلی یک شهر را منسجم نگه می‌دارد، تکه‌تکه می‌شود. و اولین حسی که به مردم متبادر می‌شود، احساس ترس از جان و مال و نا امنی اجتماعی است. هدف این تحقیق بررسی امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران در شهرستان بندر گز استان گلستان است. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی انجام شده است.&nbsp;<br> <strong>روش </strong>رویکرد پژوهش، رویکرد ترکیبی با استراتژی متوالی (کمّی&ndash; کیفی &ndash; کمّی) است. داده‌های لازم با ابزار پرسش‌نامه محقق‌ساخته، مشاهده و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته به‌ دست آمد. جامعه آماری پژوهش، ساکنان شهرستان بندر گز و همچنین متخصصان بازسازی پس از سانحه می‌باشند که مورد پرسشگری قرار گرفتند. تحلیل داده&lrm; ها با بهره‌گیری از روش&lrm;های تحلیل مسیر و تحلیل عاملی و پیرسون صورت گرفت. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، شهرستان بندر گز از توابع استان گلستان می‌باشد. ارزیابی و بررسی امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران از طریق معیارهای نظم محیطی،کیفیت مسکن، بهداشت محیط شهری، انطباق با محیط زیست، تسهیلات، تنوع کالبدی-فعالیتی، دسترسی و نفوذ پذیری انجام شد.<br> <strong>یافته ها</strong> از طریق تحلیل عاملی تأییدی مشخص شد سؤالات تحقیق به‌طور کامل معرف مؤلفه‌های 7 گانه بررسی امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران هستند. براساس نتایج آزمون پیرسون مؤلفه‌ نظم محیطی بالاترین تأثیر را بر روی کاهش مخاطرات می‌گذارد. بیشترین تأثیر و ارتباط بین کاهش مخاطره سیل و معیارهای تحقیق بدین‌ترتیب است: 1. نظم محیطی(0/731)، 2. تسهیلات (0/722)، 3. دسترسی و نفوذ پذیری (0/625)، 4. بهداشت محیط شهری (0/619)، 5. تنوع کالبدی-فعالیتی (0/591)، 6. انطباق با محیط زیست (0/511). نتایج حاصل از انجام آزمون رگرسیون بر اساس داده‌های پرسش‌نامه عمومی، بین معیارهای امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران ارتباط مستقیم و معنی‌دار وجود دارد. میانگین مؤلفه‌های کالبدی امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران در شهر بندر گز 2/93 است. شهر بندر گز ازلحاظ مخاطره سیل در وضعیت مطلوبی نیست.<br> <strong>نتیجه گیری</strong> نتایج نشان از کمرنگ بودن مدیریت بحران در شهر بندر گز است و ابعاد کالبدی و زیرساختی آن در سطح ضعیفی قرار دارند؛ روند پیشنهادات و سیاست‌گذاری‌ها جهت توسعه زیرساخت ها و کاهش مخاطره سیل به‌سوی برنامه‌ریزی و بازبینی مدیریت بحران در شهر بندر گز و بهبود معیارهای کالبدی امکان‌سنجی مخاطره سیل و بازبینی مدیریت بحران در همه‌ ابعاد آن است.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and objective</strong> Changes in the physical environment, declined urban performance, environmental hazards, lack of security, unrest, and life threats are among the main outcomes of disasters such as floods. This study aimed to investigate the feasibility of flood risk management in Bandar-e Gaz County, Golestan Province, Iran.<br> <strong>Method </strong>This is a descriptive mixed-method study (quantitative-qualitative) with an exploratory sequential approach. The data were collected using a researcher-made questionnaire (measuring seven criteria: environmental discipline, housing quality, urban environmental health, environmental adaptation, facilities, physical-activity diversity, and accessibility/permeability), field observation, and semi-structured interviews. The participants were 270 residents of Bandar-e Gaz County and 30 post-disaster reconstruction experts. Data analysis was conducted using path analysis, structural equation modeling, and Pearson&rsquo;s correlation test.<br> <strong>Results </strong>There was a direct and significant relationship between the criteria of flood risk assessment/post-disaster reconstruction and the flood risk reduction (P<0.05). The criteria were ranked based on their correlation coefficients as follows: Environmental discipline (r=0.731), facilities (r=0.722), housing quality (r=0.701), accessibility/permeability (r=0.625), urban environmental health (r=0.619), spatial/activity diversity (r=0.591), and adaptation to the environment (r=0.511). The mean questionnaire score was 2.93, indicating an unfavorable situation regarding flood risk management.<br> <strong>Conclusion </strong>The flood risk management in Bandar-e Gaz city is poor based on the identified physical criteria. Planning and reviewing disaster management plans in this city and improving the physical criteria for flood risk assessment are needed.<br> &nbsp;</div> امکان‌سنجی مخاطرات, مدیریت بحران, بازسازی پس از سانحه, سیل Risk assessment, Disaster management, Post-disaster reconstruction, Floods 510 543 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-570-1&slc_lang=fa&sid=1 Fariba Khoshbakht فریبا خوشبخت faribakhoshbakht65@gmail.com 10031947532846008365 10031947532846008365 No Department of Architecture, Par.C., Islamic Azad University, Pardis, Iran. گروه معماری، واحد علوم و فناوری پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران. Morteza Bagheritehrani مرتضی باقری طهرانی tehrani@pardisiau.ac.ir 10031947532846008366 10031947532846008366 Yes Department of Architecture, Par.C., Islamic Azad University, Pardis, Iran. گروه معماری، واحد علوم و فناوری پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران.