fa ارزیابی تاب‌آوری کالبدی و زیرساختی محدوده عملیاتی ایستگاه‌های آتش‌نشانی منطقه 20 شهر تهران با استفاده از سامانه GIS تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف</strong> هدف از پژوهش حاضر، تحلیل وضعیت تاب‌آوری کالبدی و زیرساختی در برابر حوادث و آتش‌سوزی در منطقه 20شهر تهران بر اساس سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) است.<br> <strong>روش</strong> ابتدا معیارهای ارزیابی تاب‌آوری کالبدی و زیرساختی گرد‌آوری شد. سپس، پرسش‌نامه‌های محقق‌ساخته توسط 15 نفر از کارشناسان سازمان آتش‌نشانی تهران تکمیل شد تا اهمیت این معیارها مشخص شود. وزن این عوامل با استفاده از نرم‌افزار Expert &nbsp;نسخه 11 محاسبه شد. با لایه‌بندی معیارها با استفاده از وزن‌های به‌دست‌آمده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط نرم‌افزار Arc GIS نسخه 10.6و روی هم قرار دادن لایه‌ها، نقشه نهایی تاب‌آوری منطقه 20 تهیه شد.<br> <strong>یافته‌ها</strong> برای ارزیابی تاب‌آوری سه معیار اصلی، هفت زیرمعیار و 21 شاخص مورد تحلیل قرار گرفت. براساس خروجی نرم‌افزار، معیارهای اصلی به‌ترتیب تاب‌آوری زیرساختی با وزن 0/731، تاب‌آوری کالبدی با وزن 0/188 و تاب‌آوری زیست‌محیطی با وزن 0/081 اولویت‌بندی شدند. بررسی 3 معیار 7 زیرمعیار و 21 شاخص مکانی برای ارزیابی تاب‌آوری مکانی در منطقه‌ 20، حاکی از آن است که براساس ضریب اهمیت، اولویت‌بندی معیارهای تاب‌آوری به‌ترتیب تاب‌آوری زیرساختی با وزن 0/731، تاب‌آوری کالبدی با وزن 0/58 و تاب‌آوری زیست‌محیطی 0/081 تعیین گردید. براساس نقشه پهنه‌بندی تاب‌آوری در زمینه ایمنی، بهداشت و محیط زیست مشخص شد 3/3 درصد از مساحت (729718 مترمربع) تاب‌آوری کم، 38/35 درصد (7802578 مترمربع) تاب‌آوری متوسط، 29/54 درصد (6513646) مترمربع) تاب‌آوری زیاد، 30/1 درصد (6639824 مترمربع) تاب‌آوری خیلی زیاد و 1/65 درصد (364196 مترمربع) تاب‌آوری بسیار بالا دارد.<br> <strong>نتیجه گیری </strong>براساس نتایج، منطقه 20 تهران ازنظر تاب‌آوری کالبدی و زیرساختی در برابر آتش‌سوزی و حوادث از وضعیت مناسبی برخوردار است.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and objective </strong>The present study aims to analyze the status of physical and infrastructural resilience to fire accidents in District 20 of Tehran, Iran based on the geographic information system.<br> <strong>Method </strong>First, the criteria to evaluate the physical and infrastructural resilience were collected. Then, researcher-made questionnaires were completed by 15 experts from fire departments in Tehran, to rate the importance of these criteria. The weight of these factors was calculated using the Expert Choice 11 software. By layering the criteria using the weights obtained from the analytical hierarchical process (AHP) in ArcGIS software, version 10.6 and overlaying the layers, the final resilience map of District 20 was prepared.<br> <strong>Results </strong>There were three main criteria, seven sub-criteria, and 21 indicators to evaluate the resilience. Based on the software output, the main criteria were prioritized as infrastructure resilience with a weight of 0.731, physical resilience with a weight of 0.188, and environmental resilience with a weight of 0.081. Based on the zoning map of resilience in the context of health, safety, and environment, it was found that 3.3% of the area (729,718 m2) had low resilience, 35.38% (7,802,578 m2) moderate resilience, 29.54% (6,513,646 m2) high resilience, 30.1% (6,639,824 m2) very high resilience, and 1.65% (364,196 m2) extremely high resilience.<br> <strong>Conclusion </strong>According to the results, the District 20 of Tehran has appropriate physical and infrastructural resilience to fire and accidents.<br> &nbsp;</div> تاب‌آوری کالبدی, تاب‌آوری زیرساختی, سامانه اطلاعات جغرافیایی, آتش‌نشانی تهران, منطقه 20 شهر تهران Physical resilience, Infrastructural resilience, GIS, Fire department, Tehran 242 265 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-915-1&slc_lang=fa&sid=1 Eslam Ali Khodabandehlou اسلام‌علی خدابنده لو e.khodabandehlou@srbiau.ac.ir 10031947532846007631 10031947532846007631 No Department of Environmental Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Amir Hooman Hemmasi امیر هومن حمصی H-hemmasi@yahoo.com 10031947532846007632 10031947532846007632 Yes Department of Industry and Energy Engineering, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مهندسی صنعت و انرژی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Akramolmoluk Lahijanian اکرم‌الملوک لاهیجانیان lahijanian@hotmail.com 10031947532846007633 10031947532846007633 No Department of Environmental Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Amir Hesam Hassani امیرحسام حسنی ahh1346@gmail.com 10031947532846007634 10031947532846007634 No Department of Environmental Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Ali Mohammadi علی محمدی ali.mohammadi1964@gmail.com 10031947532846007635 10031947532846007635 No Department of Environmental Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.