fa مطالعه تطبیقی مسکن بومی و بازسازی شده پساسانحه روستایی، روستای مورد مطالعه: لیاول علیا پس از زلزله 1369 منجیل-رودبار تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">زمینه و هدف: </span></strong><span style="font-family:b nazanin;">زلزله یکی از تهدیدهای جدی در عصر حاضر است، که منابع محلی </span><span style="font-family:b nazanin;">جوامع روستایی </span><span style="font-family:b nazanin;">را درهم‌ می‌شکند. پس از زلزله </span><span style="font-family:b nazanin;">31</span><span style="font-family:b nazanin;"> خرداد منجیل-رودبار در سال </span><span style="font-family:b nazanin;">1369، به دلیل حجم بالای آسیب‌ها، روستاهای زیادی </span><span style="font-family:b nazanin;">علاوه بر جابه‌جایی با یکدیگر ادغام گردیدند. لیاول علیا یکی از این روستا بود که بنا به سیاستهای اتخاذ شده، جابه‌جا شده و با سه روستای دیگر در مکانی به نام چهارمحل ادغام گردید. این جابه‌جایی و ادغام سبب دگرگونی‌هایی در کالبد، گونه و عملکرد مسکن و متعاقب آن سبک زندگی و معیشت ساکنان شد. هدف از پژوهش حاضر، تعیین تغییرات مسکن در نتیجه جابجایی و ادغام روستای لیاول و تغییرات ایجاد شده در&nbsp; طرح و </span><span style="font-family:b nazanin;">کالبد، سازمان فضایی و گونه مسکن بازسازی شده در مقایسه با مسکن بومی </span><span style="font-family:b nazanin;">با گذشت </span><span style="font-family:b nazanin;">29</span><span style="font-family:b nazanin;"> سال از زلزله است.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">روش</span></strong><span style="font-family:b nazanin;">: برای درک تغییرات ایجاد شده در مسکن در دو گونه یاد شده، دو رویکرد اتخاذ شده است. در ابتدا از دیدگاه، فرم، گونه شناسی، سازماندهی فضایی، تعداد </span><span style="font-family:b nazanin;">4</span><span style="font-family:b nazanin;"> خانه بومی و </span><span style="font-family:b nazanin;">4</span><span style="font-family:b nazanin;"> خانه بازسازی شده(به همراه الحاقات و تغییرات ایجاد شده تا زمان حال) برداشت میدانی شدند. علاوه بر آن، تلاش شد با ساکنان لیاول جدید در مورد الحاقات مسکن و دلایل آن نیز مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شود تا به خلاصه‌ای از تاریخچه تغییرات مسکن بازسازی شده تا به امروز و&nbsp; چگونگی شکل‌گیری لایه های مختلف فضایی، عملکرد و چیدمان آن دست یافته شود</span><span dir="LTR">.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">یافته‌ها</span></strong>: <span style="font-family:b nazanin;">بر اساس یافته‌ها، مسکن بازسازی شده در طرح و کالبد به جهت مصالح ساخت، الحاق فضاهای زیستی جدید، تعریف متفاوت و گاهی متغایر از حریم و امنیت، تکنولوژی ساخت و عناصر معماری مانند بام و نما، دچار تغییراتی در مقایسه با مسکن بومی شده است. همچنین از بعد سازمان فضایی نیز به سبب تغییر در ابعاد زمین و مسکن، تناسبات مسکن، زمین و فضاهای زیستی- معیشتی، انعطاف‌پذیری فضاها، اولویت‌های فضایی و پراکنش مسکن روستایی، تغییراتی بین این دو گونه مشاهده می‌شود. از منظر گونه‌شناسی مسکن نیز می‌توان به تغییراتی در جهت‌گیری مسکن بنا به مسائل جغرافیایی - اقلیمی، تطابق اقلیمی مسکن، کاهش تعداد طبقات و همچنین ارتفاع آن از سطح زمین، و کاهش تاثیرپذیری از عوامل طبیعی- محیطی اشاره کرد.</span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه گیری</span></strong><span style="font-family:b nazanin;">: به نظر می‌رسد، همانطور که کاهش آسیب‌پذیری کالبدی روستای لیاول در برابر سوانح آتی یکی از معیارهای اصلی بازسازی بوده است، توجه به عوامل اجتماعی-روانی، فرهنگی، معیشتی و جغرافیایی- اقلیمی موثر بر گونه‌شناسی، طرح و ساخت و سازماندهی فضایی مسکن روستایی، در این بازسازی مورد اهمال قرار گرفته‌اند. باید اذعان نمود که، صرف بازسازی مسکن با رویکرد بومی</span> <span style="font-family:b nazanin;">نیز منجر به موفقیت و استقبال عموم نخواهد شد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"> بنابراین تحقیق در مورد ویژگی‌های گونه‌ مسکن بومی بازمانده از زلزله سال </span><span style="font-family:b nazanin;">1369</span><span style="font-family:b nazanin;">، تغییرات، تطبیق‌پذیری‌ها و چگونگی شکل‌گیری مسکن دائمی فعلی و شناسایی جنبه‌های مثبت؛ منفی؛ وجوه مشترک و نقاط افتراق بین آنها، می‌تواند منجر به شکل‌گیری طرح های بهینه در تصمیم‌گیری و پیاده سازی مسکن آینده این روستا شود.</span></span></div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background and objectives</strong>: The earthquake is one of the serious threats in the present era, which disrupts local resources of rural communities. After the Manjil-Rudbar earthquake in June 21, 1989, many villages merged and displaced due to the vast damages. According to the adopted policies, Liyavol Oliya was one of these villages that displaced and merged with three other villages in an area called Chahar-Mahal. The displacement and integration caused changes in physical, typology and functions of habitation and subsequently the lifestyle and livelihoods of the residents. The purpose of this study is to determine changes in habitations as a result of displacement and integration of Liyavol village as well as changes in design, structure, spatial organization and types of reconstructed houses in comparison with local houses, 29 years after the earthquake.<br> <strong>Method</strong>: Two approaches have been adopted to understand changes in these two types of housing. Initially, 4 local and 4 reconstructed houses (together with extensions and modifications made to the present) were field-documented in the aspects of form, typology and spatial organization. In addition, a semi-structured interview was conducted with residents of Liyavol-e-Jadid about housing extensions and its causes to get a brief overview of the history of reconstructed housing changes to date and how different spatial layers form, and its functions and layout.<br> <strong>Findings</strong>: According to the findings, reconstructed houses have been altered in design and physical featured for materials, incorporation of new living spaces, different and variables definitions of privacy and security, construction technology and architectural elements such as roof and facade in comparison with local houses. As well as, some changes are observed in these two types because of the changes in land and housing dimensions, housing proportions, land and living spaces, flexibility of spaces, spatial priorities and distribution of rural housing, from the aspect of spatial organization. From the aspect of housing typology, changes in housing orientation can also be attributed to geo-climatic issues, climatic adaptation of housing, and reduction in the number of floors as well as the elevation from ground, and the reduction the impact of natural-environmental factors.<br> <strong>Conclusion</strong>: It seems that, as the reduction of the physical vulnerability of Liyavol village to future disasters is considered to be one of the main criteria for reconstruction, considering the socio-psychological, cultural, livelihood and geographical-climatic factors affecting the typology, design and spatial organization and structure of rural housing have been neglected in this reconstruction. It must be acknowledged that just reconstruction of the houses through a native approach will not lead to success or public acceptance. Therefore, study the characteristics of remained local houses from the earthquake of 1989, changes, adaptations, and how current permanent housing is formed, as well as identification of the positive, negative and common and different aspects between them, may result to form optimal plans in deciding and implantations of future housing in this village.<br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;"><br clear="all" > &nbsp;</p> مسکن بومی, روستا, مسکن بازسازی شده, لیاول علیا, زلزله 1369 روبار-منجیل local housing, village, housing reconstruction, Liyavol Oliya, the 1369 Rudbar-Manjil earthquake 252 239 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-89-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Sharghi علی شرقی sharghi@sru.ac.ir 10031947532846002753 10031947532846002753 No Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran. استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. Saeedeh Asadi سعیده اسدی saeedehasadi1363@gmail.com 10031947532846002754 10031947532846002754 Yes Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. Sepideh Ghaemmaghami سپیده قائم مقامی sepideh.ghaemmaghami@gmail.com 10031947532846002755 10031947532846002755 No Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. کارشناس ارشد بازسازی پس از سانحه، دانشکده معماری و شهرسازی ، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران ، ایران.