fa ارزیابی شاخص های طراحی معماری مساجد به عنوان پناهگاه چندمنظوره با رویکرد پدافند غیرعامل تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:arial;"><strong><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-size:12.0pt;"> پایگاه های چندمنظوره مدیریت بحران به عنوان مکان هایی مناسب در مواقع بحرانی که همه ی وضعیت های طبیعی به &nbsp;هم خورده است، یکی از راهکارهای مناسب برای کم کردن میزان آسیب ها می باشد. از بین کاربری های گوناگون جهت ایجاد پایگاه های چندمنظوره مدیریت بحران، مساجد علاوه بر اینکه مکانی عبادی هستند در طول تاریخ نقش بسیار مهمی در ایجاد، پرورش و تقویت سرمایه های اجتماعی داشته و پایگاهی مردمی، سنگری مقاوم برای مبارزه علیه دشمن به شمار می آید. در این پژوهش با توجه به گستردگی شاخص های عمومی و لزوم رعایت شاخص های پدافند غیرعامل برای طراحی صحیح این مکان استراتژیک، سعی گردیده تا براساس گزینه های موجود به نحوی که نقش مرکزیت مسجد در وحدت جامعه اسلامی حفظ و الزامات معماری اسلامی- ایرانی به طور همزمان در کنار ملاحظات دفاعی رعایت گردد. </span><br> <strong><span style="font-size:12.0pt;">روش:</span></strong><span style="font-size:12.0pt;"> آنچه در این پژوهش صورت پذیرفته است، تهیه و ارزیابی شاخص هایی جهت طراحی مساجد است که به عنوان پناهگاهی چندمنظوره مورد استفاده قرار می گیرند. به همین منظور و با استفاده از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی، پس از ارائه کلیات تحقیق و اشاره ای به سوابق آن، شاخص های تعیین شده برای طراحی، معرفی شده است. پس از تکمیل پرسشنامه توسط افراد خبره، شاخص ها مورد ارزیابی قرار گرفت. </span><br> <strong><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></strong> <span style="font-size:12.0pt;">پایگاه های چندمنظوره ی مدیریت بحران به عنوان مکان هایی مناسب در مواقع بحرانی که تمام شرایط و وضعیت های طبیعی به هم خورده است، یکی از راهکارهای مناسب برای کم کردن میزان آسیب ها و خسارات است. از بین کاربری های چندمنظوره مدیریت بحران با عنایت به اینکه مساجد، اماکنی غیر نظامی بوده و در حلقه استراتژی واردن نیز قرار ندارند، می توانند در زمان بحران و حملات دشمن با رعایت ملاحظات دفاعی طراحی به عنوان مکانی امن و حتی مرکز کنترل و فرماندهی، مورد استفاده قرار گیرند.</span><br> <strong><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-size:12.0pt;"> طراحی مساجد باید به نحوی صورت پذیرد که محوریت و مرکزیت مساجد از نظر کالبدی و ساختاری و نیز از لحاظ مذهبی و معنوی، رعایت گردد. رعایت همزمان الزامات معماری اسلامی- ایرانی در کنار ملاحظات دفاعی به نحوی که رعایت برخی از اصول اساسی پدافند غیرعامل (استتار و اختفا) باید با ظرافت معمارانه ای به کار برده شود که به الزامات شهرسازی و معماری اسلامی- ایرانی لطمه ای وارد نیاید. براساس نتایج حاصله سه معیار ملاحظات شرایط ضروری، ارتباط با سطح زمین و طراحی ارگونومی به ترتیب، مهم ترین عوامل و سه معیار ارتباط بین فضاهای داخلی مسجد، فرم و دسترسی ها به ترتیب، کم اهمیت ترین عوامل تشخیص داده شده است. </span></span></div> <p style="font-style:normal;"><span style="font-size:14px;"><strong>Background and Objectives:</strong></span><br> <span style="font-size:14px;">Multipurpose crisis management bases as a suitable place in critical situations is one of the best solutions to reduce the amount of damages. Mosque, besides being a place of worship, historically played a very important role in creation, cultivation and strengthening the social sources, as well as a popular base and a bulwark to fight against enemy; it may also consider as a multipurpose crisis management base. This study tries to consider centrality role of mosque in Islamic society unity and necessities of Islamic-Iranian architecture along with defensive considerations according to the wide range of general indicators and necessity of considering the passive defense indicators in order to perfect design of this strategic place.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><br> <span style="font-size:14px;"><strong>Method:</strong> In this study some indicators prepared and evaluate in order to design a mosque as a multipurpose base using descriptive analytic method. A questionnaire was filled by experts and then the indicators were evaluated.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><br> <span style="font-size:14px;"><strong>Findings: </strong>Multipurpose crisis management bases as a suitable place in critical situations is one of the best solutions to reduce the amount of damages. Since mosques are among the civilian and non-strategic places, they can use as a safe base as well as a crisis management headquarter in a time of crisis or enemy attacks considering the defensive considerations in design.</span><br> <span style="font-size:14px;"><strong>Conclusion:</strong> The centrality role of mosque as regards a religious and spiritual structure should consider in design. The necessities of Islamic-Iranian architecture along with defensive considerations and essential basis of passive defense such as camouflage and hiding should be applied in a delicate architectural approach in which there is no loss to the urban engineering and Islamic-Iranian architecture necessities. Based on the results, three criteria of considering the essential conditions, connection to the ground and ergonomic design, respectively, are the most important factors and three criteria of the connection between the interior spaces of the mosque, the form and accesses, respectively, are identified as the least significant factors.&nbsp;</span></p> معماری مساجد, پناهگاه چندمنظوره, پدافند غیرعامل, شاخص‌های طراحی mosque architecture, multipurpose shelter, passive defense, design indicators. 48 60 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-293-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahya Ghouchani محیا قوچانی m.ghouchani.arch@gmail.com 10031947532846002360 10031947532846002360 No Master of Architecture, Department of Intelligent Decision Making, Islamic Azad University, Shahroud Branch, Shahrood, Iran کارشناس ارشد معماری گروه تحقیقاتی تصمیم گیری هوشمندانه،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران Mohammad Taji محمد تاجی mohammadtaji@yahoo.com 10031947532846002361 10031947532846002361 Yes Assistant Professor, Faculty of Engineering, Islamic Azad University of Shahroud, Shahrood, Iran استادیار دانشکده فنی مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران Mojtaba Darbaniyan مجتبی دربانیان darbaniyan.m@gmail.com 10031947532846002362 10031947532846002362 No Master of Science in Civil Engineering Department of Intelligent Decision Making, Islamic Azad University, Shahroud Branch, Shahrood, Iran کارشناس ارشد عمران گروه تحقیقاتی تصمیم گیری هوشمندانه ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، شاهرود، ایران