fa بررسی مکانسیم جوی حاکم بر رخداد برف‌های سنگین استان همدان تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:arial;"><strong>زمینه و هدف</strong>: بارش برف نقش تعیین‌کننده‌ای در تامین منابع آب، اقتصاد کشاورزی و خروج از بحران خشکسالی دارد. از طرفی ریزش برف سنگین طی دوره سرد سال باعث بروز مشکلات و خسارات گوناگون در بخش های مختلف از جمله؛ ساختمان، تاسیسات، حمل و نقل و انرژی می&shy;شود.<br> <strong>روش</strong>: در این پژوهش به منظور شناسایی الگوهای جوی مرتبط&nbsp; با بارش سنگین برف در استان همدان از داده‌های چهار ایستگاه هواشناسی در بازه زمانی بیست ساله استفاده شد و پس از شناسایی روزهای فراگیر برفی، با هدف شناسایی الگوهای غالب، روش خوشه‌بندی سلسله مراتبی بر روی داده های ارتفاع ژئوپتانسیل تراز ۵۰۰ هکتوپاسکال صورت گرفت. در ادامه جهت بررسی دقیق&shy;تر یک روز به عنوان نماینده انتخاب و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بدین منظور داده&shy;های فشار سطح زمین (<span dir="LTR">SLP</span>)، امگا (<span dir="LTR">Omega</span>)، ارتفاع ژئوپتانسیل (<span dir="LTR">HGT</span>)، مولفه مداری (<span dir="LTR">U</span>) و نصف&shy;النهاری باد (<span dir="LTR">V</span>) در ترازهای گوناگون از تارنمای مرکز ملی پیش&shy;بینی محیطی (<span dir="LTR">NCEP/NCAR</span>) اخذ و در محیط نرم افزار <span dir="LTR">GrADS</span> اقدام به ترسیم نقشه&shy;های همدیدی شد.<br> <strong>یافته ها و نتایج</strong> : نتایج نشان داد، در سطوح فوقانی جو چهار الگوی غالب قابل تفکیک بوده که نقش عمده&shy;ای در رخداد بارش&shy;های سنگین برف دارند. در این الگوها ، فرود عمیق پدیده غالب است. در بررسی نقشه&shy;های مربوط به روز نماینده مشخص شد که عملکرد شاخص&shy;های امگا و تاوایی، شرایط ضخامتی جو و موقعیت رودباد به گونه&shy;ای است که تغییرات شرایط جوی از سطح زمین تا سطوح بالای جو با یکدیگر کاملاً مرتبط بوده و شرایط مناسب را برای&nbsp; ریزش برف فراگیر و سنگین فراهم کرده است.</span></span></div> <strong>Backgrounds and objective</strong>: Snowfall has a decisive role in supplying water resources, agricultural economics, and outbreak of drought crisis. On the other hand, snowfall during the cold season causes various problems and damages in various sectors such as buildings, utilities, transportation and energy.<br> <strong>Method</strong>: In this research, in order to identify the atmospheric patterns associated with heavy snowfall in Hamadan province, four meteorological stations were used in the period of 20 years; after identification of snowy days, with the aim of identifying dominant patterns, hierarchical clustering method was applied to data of geo-potential height of 500 hPa. In the following, one day was selected as a sample and analyzed for a closer look. For this purpose, ground surface pressure data (SLP), omega, geo-potential heights (HGT), Zonal wind (U) and meridian wind (V) at various levels were collected from website of the National Center of Environmental Prediction (NCEP / NCAR), to draw the synoptic maps in GrADS software.<br> <strong>Findings and Results</strong>: The results showed that in the upper levels of the atmosphere, four dominant patterns were distinguishable which play a major role in the occurrence of heavy snowfalls. In these patterns, the dominant constituent is deep trough. Considering the representative day maps showed that the performance of the omega and vorticity indexes, the atmosphere&#39;s thickness conditions, and jet stream situation is such that atmospheric changes from the ground to the upper level of the atmosphere are completely related and provide the appropriate conditions for heavy snowfall incredible and heavy snowfall. برف سنگین, خوشه بندی, فرود عمیق, استان همدان heavy snowfalls, clustering, deep trough, The Hamadan Province 300 310 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-291-1&slc_lang=fa&sid=1 Omid Nakhaei امید نخعی omidnakhaei8@gmail.com 10031947532846003741 10031947532846003741 No Master of desert and arid areas Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran کارشناسی ارشد مدیریت مناطق خشک و بیابانی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد ، ایران Hasan Haji Mohammadi حسن حاجی محمدی hasanhajimohammadi@yahoo.com 10031947532846003742 10031947532846003742 No Master student of Synoptic Weather, Faculty of Literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی سینوپتیک دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد ، ایران Fatemeh Feyzi Koshki فاطمه فیضی کوشکی fatemefeyzi@rocketmail.com 10031947532846003743 10031947532846003743 Yes Master student of desert and arid areas Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق خشک و بیابانی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد ، ایران .