fa ارزیابی ریسک زمین لرزه در شمال غرب تهران با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی AHP :مطالعه موردی منطقه 22 تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> منطقه 22 واقع در شمال غرب تهران با داشتن جمعیت بیش از 128 هزار نفر و عبور گسل شمال تهران از شمال این منطقه همچنین با توجه به توسعه ساخت‌وسازهای اخیر که بیشتر به‌صورت برج خود را نمایان می‌کنند، همواره در معرض ریسک زلزله قرار دارد. هدف از این پژوهش با توجه به فرمول جهانی ارزیابی ریسک = خطر &times; آسیب‌پذیری &times; جمعیت) (یو ان اس دی ار<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR"><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">[1]</span></span></span></a></span></span>،2009)ابتدا ارزیابی آسیب‌پذیری فیزیکی با توجه به 9 معیار اصلی همراه با زیر معیارهای آن در منطقه و سپس برآورد جمعیت منطقه و در نهایت تحلیل خطر موجود در منطقه است.<br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به‌منظور تهیه نقشه ریسک زمین‌لرزه، از مدل سلسله مراتبی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و تهیه پرسشنامه برای استفاده ازنظر کارشناسان عمران و سازه و مهندسین زلزله‌شناسی و.. و همچنین به‌منظور تعیین وزن‌های نهایی معیارها و زیر معیارها از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Expert choice</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده‌شده است. سپس با استفاده از نقشه تحلیل خطر احتمالی زلزله (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">PGA</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) موجودِ از پیش تهیه‌شده (توسط دکتر مهدی زارع) و تهیه نقشه تراکم جمعیت محدوده موردمطالعه، و ضرب آن‌ها در نقشه آسیب‌پذیری فیزیکی در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">GIS</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، به ارزیابی ریسک زلزله در شمال غرب تهران با نگاهی ویژه به منطقه 22(به‌خصوص در توسعه‌های اخیر صورت گرفته) پرداخته‌شده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این پژوهش نشان می‌دهد بیشترین آسیب‌پذیری و ریسک مخاطرات زمین‌لرزه در</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شرق و شمال شرقی این منطقه است، که ازلحاظ قدمت قدیمی‌تر از دیگر قسمت‌ها است و در حریم گسلش قرارگرفته‌اند و بعدازآن قسمت‌هایی از شمال و شهرک‌های موجود در غرب و جنوب منطقه پرخطرترین قسمت هستند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با در نظر گرفتن آسیب‌پذیری و خطر و جمعیت در منطقه مشخص می‌شود ریسک زلزله منطبق با نقاط جمعیتی در منطقه است و هرچه از پهنه‌های با جمعیت بالا دور می‌شویم ریسک کمتر می‌شود. بنابراین کنترل جمعیت‌پذیری و ساختمان‌سازی در منطقه از اعتبار بالایی در کاهش ریسک برخوردار است.</span></span></div> <div><div style="text-align: justify;"></div> <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1" style="text-align: justify;"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title=""><span style="font-family:calibri,sans-serif;"><span style="font-size:10.0pt;">[1]</span></span></a> <span style="font-family:times new roman,serif;">United Nations International Strategy for Disaster Reduction (UNISDR)</span></div> </div> <p style="font-style:normal;"><strong>Back ground and objective:</strong> The 22^nd district of Tehran in northwestern is subjected to earthquakes risk; a population more than 128000 people, crossing the north fault from its north area and also recent development and constructions, especially tall buildings, increase the risk. The objective of this study is to assess the physical vulnerability of the 9 main criteria along with its sub-criteria in the region, and then estimate the population of the region, and finally analyze the risks in the region according to the global risk assessment formula (risk &times; vulnerability &times; population) (UNISDR, 2009).<br> <strong>Method: </strong>In this study the AHP hierarchical model have used to prepare the earthquake risk map, and also a questionnaire have made in order to use urban planners, structure engineers and seismologists point of views, and Expert choice software is also used measure the final weights of criteria and sub criteria. Then, by using the available pre-prepared earthquake risk analysis (PGA) map (by Dr. Mehdi Zare) ,preparing a&nbsp; population density map and an earthquake hazard map for the study area, and multiplying them to the physical vulnerability map in GIS software, the earthquake risk for Tehran&rsquo;s northwest district (district No. 22) was measured.<br> <strong>Findings:</strong> The study shows that the highest vulnerability and risk of earthquake hazards are in the east and northeast of the region, which are older than the other parts of the region and are located in the fault zone, and then some parts of the north and the townships in the west and south of the region are among the most dangerous.<br> <strong>Conclusion:&nbsp; </strong>Considering the vulnerability and risk and the population in this area indicates that the risk of earthquake is consistent with the demographic in the region, and the risk decrease in areas with lower population density. Therefore, controlling population and constructions in the region has high credibility in reducing risk.</p> منطقه 22 تهران, آسیب‌پذیری فیزیکی, ریسک زمین‌لرزه, تحلیل سلسله مراتبی AHP Tehran, District 22, Physical vulnerability, Earthquake, hazards, AHP model, Risk 373 386 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-240-1&slc_lang=fa&sid=1 Hedieh Soltanpour هدیه سلطانپور soltanpourhedie@gmail.com 3380470651 10031947532846002241 Yes Master of Natural Hazards, University of Tehran, , Tehran, Iran کارشناس ارشد مخاطرات طبیعی، دانشگاه تهران،تهران ، ایران. Mehdi Zaré مهدی زارع mzare@iiees.ac.ir 10031947532846002242 10031947532846002242 No Professor, International Institute of Earthquake Engineering and Seismology, IIEES, Tehran, Iran استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران. Ebrahim Moghimi ابراهیم مقیمی emoghimi@ut.ac.ir 10031947532846002243 10031947532846002243 No Professor, University of Tehran, Faculty of Geography, Tehran, Iran استاد دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Mansour Jafarbiglo منصور جعفربیگلو mjbeglou@ut.ac.ir 10031947532846002244 10031947532846002244 No Associate Professor, University of Tehran, Faculty of Geography, Tehran, Iran استادیار دانشکده جغرافیا ، دانشگاه تهران، تهران، ایران.