fa مقدمه ای بر هستی شناسی رهیافت های ارزیابی آسیب پذیری نسبت به خشکسالی تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:arial;"><strong>زمینه و هدف: </strong>ارزیابی آسیب‌پذیری پهنه‌های مختلف زمین نسبت به خشکسالی، بخشی نوین از ادبیات در حوزه برنامه‌ریزی فضایی و برنامه‌ریزی محیطی را تشکیل داده و پژوهشگران مختلف، با توجه به حوزه موضوعی پژوهش خود، رهیافت‌های متفاوتی در این خصوص ارائه نموده‌اند. با توجه به این‌که ایران نیز یکی از کشورهای در معرض خشکسالی‌های گسترده است، لزوم دسته‌بندی و شناخت چارچوب‌های نظری مؤثر بر شکل‌گیری رهیافت‌های مختلف ارزیابی آسیب‌پذیری برای پژوهشگران این حوزه بیش از پیش ضرورت یافته است.<br> <strong>روش:</strong> این مقاله می‌کوشد تا با بهره‌گیری از روش مطالعه تطبیقی و بررسی ارتباط بین شناخت‌شناسی و هستی‌شناسی مبحث &laquo;آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی&raquo;، رهیافت‌های ارزیابی آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی را دسته بندی نموده و چارچوبی نظری در خصوص هستی‌شناسی رهیافت‌های ارزیابی آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی ارائه کند.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> رهیافت‌های ارزیابی آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی را می‌توان از منظر هستی‌شناسی به سه دسته‌بندی سه‌گانه و یک دسته‌بندی دوگانه تقسیم کرد و از منظر شناخت‌شناسی، این رهیافت‌ها متأثر از مفاهیمی چهارگانه شامل اثر، سازگاری، ریسک و مدل هستند.<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: رهیافت‌های ارزیابی آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی از منظر شناخت‌شناسی تحت تأثیر چهار مفهوم شامل اثر، سازگاری، ریسک و مدل هستند و از منظر هستی‌شناسی آنها را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد. هر یک از این دسته‌بندی‌ها خود شامل دسته‌بندی‌های خردتری هستند که تحت تأثیر چگونگی تعریف مسئله آسیب‌‌پذیری قرار دارند. مهمترین دستاورد این مقاله تشریح و به تصویر کشیدن ارتباط بین هر یک از این دسته بندی‌ها و ریشه‌های شناخت شناسانه حاکم بر آنهاست که موجب می‌شود پژوهشگران قبل از انجام ارزیابی آسیب‌‌پذیری نسبت به خشکسالی، با داشتن دانش کافی نسبت به ریشه‌های معرفت‌شناسانه، رهیافت ارزیابی صحیحی را انتخاب کنند.</span></span></div> <strong>Background and objective:</strong> The assessment of vulnerability to drought in different areas is a new scope in literature in spatial planning and environmental planning, and various researchers, according to their research subjects, have presented different approaches in this subject. Considering that Iran is also one of the countries exposed to extensive droughts, the necessity of categorizing and recognizing the theoretical frameworks affecting the formation of various vulnerability assessment approaches for researchers in this field has become more urgent.<br> <strong>Method:</strong> This paper tries to classify the approaches to drought vulnerability assessment by using the comparative study method and considering the relationship between the epistemology and ontology of the &quot;drought vulnerability&quot;, and to provide a theoretical framework for the ontology of approaches to assess the vulnerability to drought.<br> <strong>Findings:</strong> Vulnerability assessment approaches to drought can be divided into three categories and a dual classification from the ontology point of view; from the perspective of epistemology, these approaches are influenced by four concepts including effects, adaptability, risk and model.<br> <strong>Results:</strong> The drought Vulnerability Assessment Approaches from the perspective of epistemology are influenced by four concepts including effects, adaptability, risk and model, and from the perspective of ontology, they can be divided into two general categories. Each of these categories itself contains smaller categories that are affected by how vulnerabilities are defined. The most important achievement of this paper is to illustrate the relationship between each of these categories and the epistemological roots that govern them, which makes researchers, prior to assessing vulnerability to drought, having sufficient knowledge of the epistemic roots of approach to best evaluation. رهیافت ارزیابی آسیب پذیری, خشکسالی, هستی شناسی, شناخت شناسی Vulnerability Assessment approach, Drought, Ontology, Epistemology 269 278 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-258-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahid Yeganegi Dastgerdi وحید یگانگی دستگردی wyeganegi@gmail.com 4650490421 10031947532846002029 Yes PhD candidate, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری دانشکده معماری و شهرسازی، دانشکاه شهید بهشتی، تهران، ایران Mohammad Hossein Sharifzadegan محمد حسین شریف زادگان M_Sharifzadegan@sbu.ac.ir 10031947532846002030 10031947532846002030 No Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Department of design and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran استاد دانشکده معماری و شهرسازی، گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Mozaffar Sarrafi مظفر صرافی sarrafi@sbu.ac.ir 10031947532846002031 10031947532846002031 No Associate Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Department of design and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، گروه برنامه‌ ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران