fa ارزیابی آسیب‌پذیری ناشی از خطر وقوع زلزله در تهران و گستره اطراف آن تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استان تهران و گستره اطراف آن به دلیل وجود گسل&shy;های اصلی، گسترش شهرها به‌سوی گسل&shy;های پای کوهی و عدم رعایت اصول مهندسی زلزله در ساخت‌ و ساز بناها و ساختمان‌ها، در صورت بروز زلزله خسارات زیادی وارد خواهد شد؛ بنابراین، ضرورت ارزیابی آسیب‌پذیری ناشی از رخداد زلزله لازم است. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی آسیب‌پذیری ناشی از رخداد زلزله در تهران و گستره اطراف آن است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">روش:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این راستا از شاخص‌های آسیب‌پذیر مانند بزرگی زلزله، فاصله از گسل‌ها، زمین‌شناسی، کاربری زمین، تراکم جمعیت شهری، تراکم جمعیت روستایی، تراکم راه‌ها، ارتفاع و شیب در قالب مدل فازی استفاده شد و نقشه پهنه‌بندی آسیب‌پذیری ناشی از زلزله برای تهران و گستره اطراف آن به دست آمد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که در حدود ۲۰ درصد، ۶۴/۱۸ درصد و ۲۹/۶۱ درصد به ترتیب در پهنه‌های با شدت آسیب‌پذیری بسیار زیاد و زیاد، متوسط و کم و بسیار کم قرارگرفته است. پهنه‌های با آسیب‌پذیری بالا در نواحی پای کوهی و کوهستانی و کنار گسل&shy;های فعال واقع‌شده‌اند. همچنین این پهنه‌های آسیب‌پذیر در نقاطی قرارگرفته‌اند که طی تاریخ زلزله‌های بزرگ و مخربی را متحمل شده‌اند. لذا در صورت رخداد مجدد زلزله‌های با بزرگی ۶ ریشتر و بیشتر، احتمال آسیب‌های شدید می‌رود. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به آسیب‌پذیری بالا باید از توسعه شهر و ساخت‌وسازهای غیراصولی به سمت نواحی حاشیه‌ای و کوهستانی جلوگیری کرد. همچنین احداث بناهای ضد زلزله و بازسازی بناهای ساخته‌شده با در نظر گرفتن ملاحظات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی توصیه می‌شود. نقشه‌های پهنه‌بندی آسیب‌پذیری ناشی از زلزله می‌تواند مورد استفاده مدیران و برنامه‌ریزان شهری برای جلوگیری از آسیب‌پذیری یا به حداقل رساندن آسیب‌پذیری ناشی از زلزله به عمل آید.</span></span></div> <strong>Background and objective:</strong> Vulnerability assessment caused by earthquake is necessary in Tehran and its surrounding because of its situation on the faults and also non-observance the earthquake engineering in construction. The objective of this study is to assess the vulnerability caused earthquake in Tehran and its surroundings.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Method:</strong> Vulnerability index such as magnitude of earthquake, distance from the faults, land usage, urban population density, rural population density, roads density, elevation and slope based on fuzzy model were used and the vulnerability zonation map caused by earthquake for Tehran and its surroundings was achieved<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Findings:</strong> The results showed that about 20%, 64.18% and 29.61%, respectively, of areas are situated in very high and high, medium, low and very low vulnerable zones. The high vulnerability areas are situated in the mountainous and foothill areas and beside the active faults. These vulnerable areas are also situated where large and destructive earthquakes happened through times. Therefore, there is a risk of more damages in case of reoccurrence of 6 Richter and more earthquakes.<br> <strong>Results:</strong> Considering the high of this area, it is suggested to prevent urban development and non-observance constructions in mountainous and foothill zones as well as reconstructions considering social, economic and cultural views. The managers and urban planner may use vulnerability zonation map to prevent or decrease vulnerability caused by earthquake. مخاطرات زلزله, عوامل مؤثر, آسیب‌پذیری, پهنه‌بندی, مدل فازی Earthquake Hazards, Effective Factors, Vulnerability, Zonation, Fuzzy Model 16 26 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-226-1&slc_lang=fa&sid=1 Nazila Yaghoob Nejad Asl نازیلا یعقوب نژاد اصل nazila.yaghoob.nejad@gmail.com 0070054339 10031947532846001705 Yes in Geomorphological risks, University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Literature and Humanities, Ardebil, Iran مخاطرات ژئومورفولوژیک، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل.ایران