Disaster Prevention and Management Knowledge

fa روش های کنترل ماسه های روان به منظور پیشگیری از بروز بحران درخطوط ریلی راه آهن ایران Sand dunes control methods to prevent the crisis on the Iran railway lines تخصصي Special ترویجی ترویجی زمینه و هدف: پدیده حرکت ماسه های روان، به عنوان یکی از بلایای طبیعی مناطق کویری همواره خسارات فراوانی را به بخش حمل ونقل کشور تحمیل میکند. به طوری که 5.5% از کل خطوط ریلی در مناطق ماسه گیر قرار دارند. از طرفی الزام عبور خطوط راه آهن از مناطق کویری و ماسه گیر و مشکلات متعدد ایجاد شده برای خطوط راه آهن از جمله، خروج از خط ناگهانی قطارها، مسدودیهای متعدد، صلبیت روسازی، فرسودگی ادوات اتصال خط، کاهش ایمنی و هزینه های بالای تعمیرات و نگهداری باعث شده تا ارائه و اجرای راهکارهای تثبیت ماسه های روان در مناطق کویری ریلی به یک امر ضروری تبدیل شود. روش: انجام تحقیقات در این زمینه به صورت مطالعات کتابخانه ای یعنی کاوش در متون موجود و همچنین مطالعات میدانی با حضور در خطوط ریلی ماسه گیر در اداره کل راه آهن شرق کشور صورت پذیرفت. مطالعات با هدف یافتن راهکارهای تثبیت ماسه های روان و جلوگیری از رسوب آنها در خطوط ریلی صورت پذیرفت. یافته ها: راهکارهای ارایه شده در این تحقیق، در موضوع تثبیت ماسه های روان قبل از رسیدن به خطوط ریلی مانند پوشش گیاهی، احداث خاکریز خندق، تله های رسوبگیر، احداث دیوار، مالچ پاشی و در موضوع جلوگیری از ته نشین شدن ماسه ها در خط مانند احداث دالخط کوهان دار و گالری به معرفی و بحث گذاشته شده است. نتیجه گیری: مشاهدات میدانی در ادارات کل راه آهن شرق ، تهران و اصفهان بیانگر این مطلب است که تاکنون راهکارهایی مانند احداث دیوارهای تراورسی، کاشت نهال و احداث خاکریزخندق به طور جداگانه و به صورت محدود در راهآهن کشور اجرایی گردیده؛ ولی در اغلب موارد به دلیل توجه نکردن به محدودیتهای روشهای اشاره شده، مشکل ورود ماسه به خطوط به طور کامل برطرف نگردیده یا در صورت برطرف شدن، پس از مدتی از این موانع عبور کرده و مجدداً به خط رسیده است. در حقیقت شرایط و ویژگیهای مسیر ریلی به گونه ای است که ارایه روش یا روشهای اجرایی تثبیت ماسه های روان در راه آهن کشور نیازمند مطالعات اقلیمی، جغرافیایی، ژئومرفولوژی، فیزیکی و فرسایشی خاص هر منطقه ماسه گیر نیز میباشد. به دلیل محدودیتهای اجرای هر راهکار، بهترین حالت به منظور جلوگیری از ترسیب ماسه درون خطوط ریلی راه آهن ج.ا.ا. ، ترکیبی از دو یا چند راهکار، آن هم بنا به مطالعات خاص هر منطقه و شرایط اجرایی نظیر زمان و هزینه در خطوط ریلی معرفی میگردد تا محدودیت یک راهکار توسط راهکارهای دیگر دیگر پوشش داده شود. در انتهای این پژوهش نیز، راهکار تثبیت ماسه های روان در قسمتی از بلاک ریلی ماسه گیر تل حمید- منتظرقائم در اداره کل راه آهن شرق کشور ارائه گردید. Background and objective: Moving Sands phenomenon, as a natural hazard in desert areas, has always imposed a lot of damages to the transportation sector; so that 5.5% of all rail lines are located in the sandy areas of Iran. On the other hand, the need of crossing railway lines in the deserts and sand dunes created numerous problems for railways, including the sudden deviation of trains from the railway, numerous blockings, pavement stiffness, wearing devices connecting to line, decreasing immunity and the high costs of maintenance and repair has made it necessary to provide and implement strategies to stabilization sand dunes of the desert railway. Method and Findings: Research in this context has been done by reviewing the literature and field studies attending the railway lines of East Railway Department. Findings: The solutions offered on the problem of fixation of flowing sands before reaching the rails including vegetation, trench and embankment construction, sands traps and building walls  as well as the problem of prevention of entry of sands on tracks such as humped slab track and tunnel have been introduced and discussed in the present research. Conclusion: It can be seen from field observations in East Railway Department that several solutions like planting and slipper walls have been used in the Iranian railway; however, the problem has not been solved completely since the related limitations have not been considered. In some cases, these solutions were useful for a while, but after that, sands have passes the barriers and reached the rail.  In fact, conditions and characteristics of the rail track are such that administrative procedures or methods of sand dune stabilization in the country's rail must be according to Iran's climate, geographical conditions, geomorphology, and soil erosion. Since each solution has their own limitations, the best way is to use the combination of two or more solutions. It should be noted that track and region conditions where tracks have been constructed must be studied in order the use the best combination.  ماسه های روان, خطوط ریلی ماسه گیر, روش های تثبیت ماسه, مدیریت بحران در راه آهن, مناطق ماسه گیر sand dune, flowing sands in railway lines, sands fixation methods, crises management in railways, sandy regions 25 34 http://dpmk.ir/browse.php?a_code=A-10-154-1&slc_lang=fa&sid=1 Iman Monavari ایمان منوری i.monavari@ace.sbu.ac.ir 0890022925 10031947532846001298 Yes دانشکده مهندسی عمران،آّب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران AliAsghar Mortazavi علی اصغر مرتضوی a_mortazavi@sbu.ac.ir 10031947532846001299 10031947532846001299 No و عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران Abed Amrollahi عابد امراللهی aa.0057@gmail.com 10031947532846001300 10031947532846001300 No دانشکده فنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات. محلات. ایران